GIỚI THIỆU
Trong chuyên đề này, trình bày tóm tắt các biểu hiện lâm sàng và hướng xử trí cấp cứu ban đầu đối với dọa vỡ tử cung và vỡ tử cung tại tuyến xã và tuyến huyện trở lên.
Lưu đồ: Chẩn đoán và xử trí cấp cứu dọa vỡ tử cung và vỡ tử cung
DỌA VỠ TỬ CUNG
Triệu chứng
- Sản phụ đau nhiều do cơn co tử cung diễn tiến mau và mạnh.
- Vòng Bandl (vùng thắt thành vòng giữa đoạn dưới và thân tử cung) có xu hướng lên cao.
- Tử cung co thắt với hình dạng quả bầu nậm.
- Thai suy biểu hiện bằng tim thai nhanh, hoặc chậm, hoặc không đều.
- Thăm âm đạo ghi nhận ngôi bất thường, ngôi thai cao hoặc chưa lọt.
Xử trí
Tuyến xã
- Thông tiểu.
- Truyền dịch: Natri clorua 0,9% hoặc Ringer Lactat.
- Thuốc giảm co tử cung: Nifedipin 10mg x 1 viên, ngậm dưới lưỡi.
- Thuốc giảm đau: Morphin 10mg x 1 ống, tiêm bắp.
- Tư vấn người nhà và tổ chức chuyển tuyến kèm nhân viên y tế.
Tuyến huyện trở lên
- Thuốc giảm co tử cung: Nifedipine 10mg x 1 viên ngậm dưới lưỡi.
- Thuốc giảm đau: Morphin 10mg x 1 ống tiêm bắp.
- Nếu đáp ứng đủ điều kiện đẻ đường dưới (CTC mở hết, đầu lọt thấp) thì tiến hành Forceps.
- Nếu không đủ điều kiện thì mổ lấy thai.
VỠ TỬ CUNG
Triệu chứng
- Có các biểu hiện của dọa vỡ tử cung, ngoại trừ trường hợp có sẹo mổ cũ ở tử cung.
- Người bệnh đau dữ dội; sau một cơn đau chói đột ngột, sau đó cơn đau giảm dần.
- Thường kèm dấu hiệu choáng: mặt tái nhợt, vã mồ hôi, mạch nhanh, huyết áp tụt và ngất.
- Cơn co tử cung không còn.
- Tim thai không còn.
- Tử cung không còn hình dạng bình thường, đồng thời không còn dấu hiệu vòng Bandl.
- Bụng chướng, nắn đau.
- Sờ thấy phần thai dưới da bụng (khi vỡ tử cung dưới phúc mạc thì không có dấu hiệu này).
- Chảy máu âm đạo.
- Khám trong không xác định được ngôi thai.
Xử trí
Tuyến xã
- Hồi sức chống choáng.
- Thông báo tình trạng nguy kịch của người bệnh cho gia đình.
- Tiêm Morphin 10mg x 1 ống, TDD.
- Truyền dịch: Natri Clorua 0,9% hoặc Ringer Lactat.
- Chuyển người bệnh khẩn cấp ở tư thế nằm lên tuyến trên.
- Nếu tình trạng nặng phải mời tuyến trên xuống hỗ trợ.
Tuyến huyện trở lên
- Thực hiện khẩn trương song song hồi sức chống choáng và phẫu thuật cấp cứu.
- Cắt tử cung bán phần hoặc toàn phần; chỉ bảo tồn tử cung khi điều kiện cho phép.
- Kiểm tra kỹ các tạng liên quan, đặc biệt bàng quang để xử trí tổn thương.
Tài liệu tham khảo
- Quyết định số 5231/QĐ-BYT ngày 28 tháng 12 năm 2010 của Bộ trưởng BYT