Siêu âm FALLS protocol: đánh giá sốc

Việc xác định tràn dịch màng tim có thể sử dụng một trong các vị trí thăm dò sau: dưới mũi ức hoặc trục dọc cạnh ức. Xem thêm: Siêu âm eFAST Trục dọc cạnh ức trái: đặt đầu dò tại khoảng gian sườn thứ 3 bên trái xương ức. Chỉ dấu đầu dò hướng về phía vai phải của bệnh nhân. Mặt cắt này mô tả thất phải (RV), thất trái (LV), gốc động mạch chủ (Ao) và nhĩ trái (LA). Lưu ý: trong trường hợp này chỉ dấu đầu do trên màn hình máy siêu âm đảo ngược sang phải. Một phương án khác là xoay ngược đầu dò 180 độ hướng về phía bên trái bệnh nhân, trong khi vẫn để mặc định chỉ dấu đầu dò bên trái trong màn hình máy siêu âm.

Trên siêu âm tim, thuyên tắc phổi được gợi ý bởi hình ảnh giãn thất phải kèm tỷ lệ kích thước thất phải (RV)/thất trái (LV) > 1 (trong khi giá trị sinh lý thường là LV/RV > 1.3). Thực hiện trên bệnh nhân nằm ngửa: đặt đầu dò tại mỏm tim (khoảng gian sườn 5 đường trung đòn trái), chỉ báo đầu dò hướng về phía vai trái người bệnh (hướng 3 giờ). Đo kích thước thất phải (RV) và kích thước thất trái (LV) để so sánh; nếu RV > LV thì gợi ý thất phải giảm giãn mức độ trung bình đến nặng. Ngoài ra, theo BLUE protocol, nguy cơ thuyên tắc phổi còn được đề cập thông qua huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới (phát hiện bằng nghiệm pháp ấn), kết hợp với các biểu hiện ở phổi như đường A (A-line) và phổi trượt (Lung sliding) (+).
Xem thêm: Siêu âm phổi ở bệnh nhân nặng: BLUE Protocol

Sự hiện diện của đường A (A-lines) và sự vắng mặt của phổi trượt (Lung sliding) trên siêu âm phổi 2D tương đương với dấu hiệu mã vạch (Barcode sign) hoặc dấu hiệu tầng bình lưu (Stratosphere sign) trên M-mode là tiêu chuẩn gợi ý tràn khí màng phổi. Khi kết hợp với dấu hiệu điểm phổi (Lung point) trên siêu âm phổi 2D (tương đương với sự nối tiếp xem kẽ của dấu hiệu bờ biển [Seashore sign] và dấu hiệu mã vạch [Barcode] hoặc dấu hiệu tầng bình lưu [Stratosphere sign]) sẽ giúp chẩn đoán xác định tràn khí màng phổi. Xem thêm: Siêu âm phổi ở bệnh nhân nặng: BLUE Protocol

A profile trong BLUE protocol được cấu thành bởi 2 tiêu chí: có phổi trượt (Lung sliding) và có đường A (A-lines). Lung sliding được hình thành do sự di chuyển của lá tạng màng phổi trên lá thành của màng phổi thành. Trong lung sliding có sự hiện diện của đường A (A-lines) bên dưới đường màng phổi (đây là một trong các tiêu chuẩn giúp tránh nhầm lẫn với đường B [B-Lines]). Sự có mặt của lung sliding cho phép loại trừ tràn khí màng phổi. Dấu hiệu bờ biển (Seashore sign) là dấu hiệu tương đương với lung sliding trên M-Mode: phần vận động bên dưới biểu hiện như vùng bãi cát (bờ biển), trong khi phần phía trên là thành ngực (tĩnh) như hình mặt biển. Đường A (A-lines) hình thành khi sóng siêu âm gặp khí trong phổi ngay dưới màng phổi, tạo ảnh giả (Artifact) soi gương với sự lặp lại chuỗi cấu trúc từ màng phổi ngược trở lại phía thành ngực; các hình ảnh liên tục lặp lại làm cho đường màng phổi (Pleural line) cũng lặp lại. Đường màng phổi lặp lại này được gọi là A-lines.

Tương tự như A profile trong BLUE-protocol , B profile cũng bao gồm 2 dấu hiệu: phổi trượt (Lung sliding) như mô tả ở phần trước và đường B (B-lines). Đường B (B-lines) luôn là một ảnh giả dạng đuôi sao chổi (Comet-tail artifact), xuất phát từ đường màng phổi và luôn di chuyển đồng pha với trượt màng phổi (Lung sliding). Phần lớn B-lines thường dài, dễ nhận định, như tia laser, tăng âm (tăng sáng), đồng thời làm xóa A-lines. B-lines xuất hiện khi không khí và dịch trong phổi cùng bị chùm tia siêu âm tác động chậm đồng thời. B-lines phản ánh tình trạng phổi bị quá tải dịch hoặc viêm. Có ≥ 3 B-line nằm giữa 2 khoang liên sườn được gọi là tên lửa phổi (Lung rockets). Từ 3 đến 4 B-lines (hoặc khoảng cách giữa các B-lines # 7mm) tương ứng với Kerley B-lines trong phù phổi kẽ (Interstitial Lung Edema - thường gặp trong phù phổi huyết động, ở giai đoạn sớm chưa có tràn dịch phế nang). Nhiều gấp đôi số B-lines này (hoặc khoảng cách giữa các B-lines # 3mm) được gọi là tên lửa mặt đất (Ground-glass rockets), gặp trong tràn dịch phế nang (Alveolar Flooding - thường gặp trong ARDS mức độ trung bình đến nặng). B-Lines cũng có thể được đánh giá phối hợp với Lung sliding để phân biệt phù phổi huyết động cấp với các viêm phổi (ARDS) như trong phát đồ BLUE-protocol .
Lưu ý: Có đường A (A-lines, hoặc còn được gọi là Z-lines khi hình ảnh nghi ngờ B-lines) cho phép loại trừ B-lines.

Trong tình huống phù phổi (với B profile) nhưng nghi ngờ không phải do suy tim trái, việc đánh giá IVC giúp củng cố chẩn đoán loại trừ suy tim trái. Suy tim trái đặc trưng bởi cung lượng tim (CO) giảm và áp lực động mạch phổi bít (PAOP) cao. Khi PAOP cao thường đi kèm tăng áp lực nhĩ phải (RA), biểu hiện gián tiếp bằng gia tăng đường kính tĩnh mạch chủ dưới (dIVC). Đánh giá đáp ứng bù dịch bằng IVC ở bệnh nhân thở tự nhiên: khi dIVC max > 2.1 cm và/hoặc độ xẹp < 50% dự đoán phù hợp với trường hợp có nhiều khả năng không đáp ứng với bù dịch. Vì vậy, dIVC thấp kèm độ xẹp > 50% giúp củng cố loại trừ khả năng phù phổi do suy tim và cần tiếp tục các thăm dò, chẩn đoán khác. Một dIVC xẹp giúp nghi ngờ một chẩn đoán phù phổi khác không phải do tim. Một dIVC giãn phù hợp với chẩn đoán phù phổi do tim. Kỹ thuật và cách đánh giá IVC được trình bày chi tiết tại IVC (Inferior Vena Cava)