Tư vấn bà mẹ về sốt xuất huyết Dengue

Điều dưỡng là người trực tiếp tiếp xúc với bệnh nhi và bà mẹ nhiều nhất; vì vậy vai trò của điều dưỡng trong tư vấn là đặc biệt quan trọng. Nhiệm vụ của điều dưỡng trong tư vấn bà mẹ bao gồm:

• Tại phòng khám: Khi bà mẹ đưa trẻ đến khám và trẻ được điều trị ngoại trú để theo dõi bệnh sốt xuất huyết Dengue.
• Tại khoa điều trị sốt xuất huyết Dengue: Khi tiếp nhận người bệnh nhi vào khoa; trong quá trình chăm sóc trẻ hằng ngày; khi bà mẹ hỏi về bệnh của con; khi bệnh nhi xuất viện; và khi thân nhân người bệnh sinh hoạt/trao đổi tại khoa.

• H (Hỏi bà mẹ): nhằm xác định kiến thức của bà mẹ về bệnh sốt xuất huyết Dengue và cách bà mẹ đã chăm sóc trẻ tại nhà.
• K (Khen ngợi-khuyến khích): khen ngợi những hiểu biết đúng và các việc làm đúng của bà mẹ, đồng thời khuyến khích bà mẹ tiếp tục chăm sóc đúng cho trẻ.
• K (Khuyên bảo bà mẹ): cung cấp các nội dung phải biết về sốt xuất huyết Dengue; uốn nắn lại những việc bà mẹ làm chưa đúng (có phiếu tư vấn bà mẹ).
• K (Kiểm tra sự tiếp thu của bà mẹ): bảo đảm bà mẹ hiểu đúng toàn bộ lời khuyên của điều dưỡng; bổ sung những điều bà mẹ có thể đã quên và chỉnh sửa các hiểu biết sai.

• Thể hiện thái độ tôn trọng bà mẹ và lắng nghe khi bà mẹ trình bày.
• Nắm vững nội dung tư vấn bà mẹ trong bệnh sốt xuất huyết Dengue.
• Trình bày ngắn gọn nhưng súc tích, dùng ngôn ngữ đơn giản, dễ hiểu; tránh sử dụng các từ chuyên môn.
• Lựa chọn nội dung phù hợp với thời điểm thực hiện tư vấn bà mẹ.
• Cách đặt câu hỏi:
  • Câu hỏi đóng (có, không?) để diễn đạt thông tin đơn giản.
  • Câu hỏi mở (cái gì?, tại sao?, bao nhiêu?) để diễn đạt thông tin chi tiết hơn.
• Sử dụng phiếu tham vấn bà mẹ trong sốt xuất huyết Dengue.

Cần nghĩ đến trẻ mắc bệnh sốt xuất huyết Dengue khi trẻ có các dấu hiệu sau:

• Sốt cao 39- 41°C, sốt đột ngột và liên tục từ 2 - 7 ngày.
• Xuất huyết: chấm xuất huyết ở da, chảy máu mũi, chảy máu chân răng, nôn ra máu, đi ngoài ra máu, bầm tím tại chỗ tiêm.
• Đau bụng (do gan bị sưng to ra).
• Trụy mạch (sốc): vào ngày thứ 3-6; trẻ hết sốt nhưng li bì hoặc bứt rứt, lạnh chân tay, tím môi, tiểu tiện ít; tử vong nhanh chóng nếu không được cấp cứu kịp thời.
• Chú ý: nếu trẻ sốt cao liên tục trên hai ngày thì phải khẩn trương đưa trẻ đến các cơ sở khám chữa bệnh.

• Hạ sốt: cho uống paracetamol và lau mát bằng nước ấm.
• Khuyến khích trẻ ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu; tránh thức ăn và nước uống có màu đen, đỏ, nâu.
• Đưa trẻ đến khám lại theo lời dặn của bác sĩ hoặc ngay khi có dấu hiệu bệnh tiến triển nặng.
• Chú ý: không cho trẻ uống aspirin vì có thể gây xuất huyết; không chích lể, không kiêng cữ ăn uống; không quấn trẻ bằng nhiều quần áo khi đang sốt cao.
• Phải đưa trẻ đến bệnh viện cấp cứu ngay khi trẻ có các dấu hiệu bệnh tiến triển nặng (dấu hiệu nguy hiểm) như sau:
  • Trẻ hết sốt nhưng bứt rứt, lừ đừ, tay chân lạnh, vã mồ hôi.
  • Nôn nhiều, đau bụng.
  • Nôn ra máu, đi ngoài ra máu, chảy máu mũi, chảy máu chân răng.

• Trẻ mắc bệnh sốt xuất huyết Dengue là do bị muỗi vằn đốt (chích); muỗi vằn thường đốt trẻ vào ban ngày.
• Muỗi vằn sống trong nhà, thường ở xó tối và chỗ treo quần áo; muỗi vằn đẻ trứng trong các dụng cụ chứa nước sạch, trong, nước mưa.

• Bảo vệ để tránh bị muỗi đốt: ngủ màn; không cho trẻ chơi ở những chỗ tối; đuổi muỗi (đốt nhang muỗi, xịt muỗi); mặc quần áo dài tay; dùng kem thoa chống muỗi.
• Diệt muỗi và loăng quăng:
  • Phun thuốc diệt muỗi; dọn dẹp những nơi muỗi thích đậu, nghỉ như dây treo, quần áo, chỗ tối.
  • Diệt loăng quăng: đậy nắp lu hồ, thùng chứa nước; súc rửa lu hồ thường xuyên; dọn các chỗ đọng nước trong và quanh nhà; thả cá bảy màu ăn loăng quăng.