Chức năng tuyến giáp: TSH, FT4, FT3, TRAb(Basedow), TPOAb(Hashimoto)

Post key: 1e387a1d-b6f5-56db-888b-d6478f3936e1
Slug: chuc-nang-tuyen-giap-tsh-ft4-ft3-trabbasedow-tpoabhashimoto
Excerpt: Chỉ định và ý nghĩa các xét nghiệm đánh giá chức năng tuyến giáp: TSH (0,34–5,6 µU/mL), FT4 (0,93–1,7 ng/dL), FT3 (2,0–4,4 pg/mL), cùng kháng thể tự miễn TRAb (≤1,0 U/L) và TPOAb/Anti-TPO (<34 U/mL). Diễn giải theo mẫu: TSH–FT4 (và cần thêm FT3 khi TSH và FT4 không cùng hướng) giúp phân loại cường giáp, suy giáp dưới/ngoài tuyến yên; TRAb hỗ trợ chẩn đoán và tiên lượng Basedow, trong khi TPOAb dương tính gợi ý viêm giáp Hashimoto. Giá trị tham chiếu có thể thay đổi theo từng phòng xét nghiệm; cần xem xét nguyên nhân theo kiểu rối loạn hormon (tuyến giáp, tuyến yên/vùng dưới đồi) và bối cảnh lâm sàng.
Recognized tags: xet-nghiem

GIỚI THIỆU

Tên chỉ số Bình thường Đơn vị
TSH 0.34 – 5.6 µU/mL
FT4 0.93 – 1.7 ng/dL
FT3 2.0 - 4.4 pg/ml
TRAb ≤ 1.0 U/ L
TPOAb (còn gọi là Anti TPO) < 34 U/mL
Giá trị tham chiếu có thể khác nhau giữa các phòng xét nghiệm.
  • TRAb là xét nghiệm định lượng kháng thể thụ thể hormon kích thích tuyến giáp; cụ thể, TRAb là kháng thể tự miễn kháng receptor của TSH. Nồng độ TRAb tăng trong viêm giáp tự miễn và bệnh Basedow.
  • Anti TPO (TPOAb) là tự kháng thể do hệ miễn dịch tạo ra khi có hiện tượng nhầm lẫn giữa các thành phần của tuyến giáp với các Protein “lạ”. Tự kháng thể này tấn công enzyme TPO, dẫn đến giảm hoặc ngừng quá trình tổng hợp nội tiết tố tuyến giáp. Anti TPO thường tăng trong viêm giáp Hashimoto, đồng thời cũng có thể tăng trong viêm tuyến giáp và Basedow.

Ý NGHĨA

Cường giáp

  • TSH bình thường và FT4 bình thường: Loại trừ tình trạng cường giáp.
  • TSH bình thường và FT4 tăng: Gợi ý rối loạn ở tuyến yên hoặc tình trạng đề kháng hormon tuyến giáp.
  • TSH giảm và FT4 tăng: Xác định cường giáp.
  • TSH giảm và FT4 bình thường: Cần định lượng thêm FT3. Nếu FT3 tăng, biểu hiện phù hợp cường giáp tăng T3; nếu FT3 giảm, gợi ý cường giáp dưới lâm sàng.
  • TRAb: Là kháng thể kháng thụ thể TSH của tuyến giáp, gồm 2 dạng TSI (kích thích sản xuất hormon tuyến giáp gây cường giáp) và TBII (ức chế sản xuất hormon tuyến giáp gây suy giáp). TRAb tăng có tính đặc hiệu trong Basedow (Graves). Xét nghiệm có giá trị hỗ trợ chẩn đoán Basedow không triệu chứng hoặc Basedow chỉ biểu hiện lồi mắt đơn thuần, đồng thời có giá trị tiên lượng nguy cơ tái phát Basedow ở bệnh nhân điều trị nội khoa.
Trong bệnh cường giáp:
  • FT3 và FT4 thường tăng cao.
  • TSH giảm thấp, thường < 0.05 IU/L, do cơ chế Feed Back (điều hòa ngược).
  • Nếu TSH, FT3, FT4 cùng tăng thì cần nghĩ đến u tuyến yên (u tiết TSH).
  • TRAb > 1.5 U/L.
Nguyên nhân cường giáp: Basedow; nhân độc; viêm giáp; cường giáp do thai hoặc chửa trứng; ung thư tuyến giáp thể nang có di căn; cường giáp do iod (kể cả các trường hợp chụp CT có thuốc cản quang, thuốc Amiodarone,...); u tế bào nuôi; u tiết HCG; u tuyến yên (tăng tiết TSH); đề kháng hormon tuyến giáp... Xem thêm: Cường giáp.

Suy giáp

  • FT4 giảm và FT3 giảm.
  • TSH bình thường: suy giáp thứ phát.
  • TSH tăng nhưng < 20 µU/mL: suy giáp tiên phát nhẹ (dưới lâm sàng) hoặc do bệnh ngoài tuyến giáp gây nên.
  • TSH tăng > 20 µU/mL: suy giáp tiên phát.
  • TPOAb dương tính (≥ 34 U/mL) trong viêm giáp Hashimoto.
Xem thêm: Suy giáp.

Nguyên nhân nguyên phát

  • Viêm giáp Hashimoto (do thâm nhiễm bạch cầu Lympho).
  • Sau phẫu thuật tuyến giáp hoặc điều trị I131 (iod phóng xạ).
  • Suy giáp thoáng qua: viêm giáp bán cấp, viêm giáp không đau (hoặc sau đẻ).
  • Thuốc gây suy giáp: kháng giáp (PTU, Methimazole) quá liều, amiodarone, lithium, interferon-α, interferon-2.
  • Thiếu iod.

Nguyên nhân thứ phát

  1. Tuyến yên:
    • Phẫu thuật, xạ trị.
    • Adenoma (u lành, u tuyến).
    • Phá hủy: u xâm lấn, HC Sheehan.
  2. Vùng dưới đồi: sử dụng test TRH để phân biệt. Trước hết xét nghiệm TSH; sau đó tiêm tĩnh mạch 200mcg TRH; sau 30 – 60 phút tiến hành xét nghiệm lại TSH. Nếu TSH không tăng lên >> nguyên nhân do tuyến yên.

Tài liệu tham khảo

  1. Suy giáp. Nguyễn Khoa Diệu Vân. Bệnh học Nội Khoa. 2018. ĐH Y Hà Nội.
  2. Bệnh Cường Giáp. Nguyễn Quang Bảy. Bệnh học Nội Khoa. 2018. ĐH Y Hà Nội.
  3. XÉT NGHIỆM ANTI - TPO VÀ Ý NGHĨA TRONG CHẨN ĐOÁN BỆNH LÝ TUYẾN GIÁP. MEDLATEC.