Giới thiệu về sốc

Sốc là tình trạng thường gặp trong các đơn vị chăm sóc tích cực và đòi hỏi phải chẩn đoán cùng điều trị khẩn cấp. Về mặt huyết động, sốc thường được gợi ý khi có sự phối hợp các tiêu chí: huyết áp trung bình <60 mm Hg và/hoặc huyết áp tâm thu <90 mm Hg, kèm các biểu hiện lâm sàng như thay đổi ý thức và giảm lượng nước tiểu, đồng thời kèm các bất thường xét nghiệm gồm tăng lactate máu và nhiễm toan chuyển hóa.

Ngay từ giai đoạn đầu, cần xác định nguyên nhân chính gây sốc, vì mỗi cơ chế bệnh sinh sẽ tương ứng với chiến lược can thiệp khác nhau. Mục tiêu tổng quát của điều trị là đảo ngược tình trạng giảm tưới máu mô càng sớm càng tốt nhằm bảo tồn chức năng cơ quan.

Bảng 1.1 cùng sơ đồ 1.1 và 1.2 trình bày một cách tiếp cận nhằm nhận diện nguyên nhân chủ đạo của sốc. Điều trị đặc hiệu đối với từng nhóm trạng thái sốc sẽ được mô tả ở các chương tiếp theo. Việc đánh giá sớm bằng siêu âm tim, đánh giá dạng sóng động mạch chủ trong thực quản hoặc đặt catheter tim phải có vai trò định hướng nguyên nhân gây sốc và hỗ trợ cho quá trình điều trị.

Bảng 1.1 Mô hình huyết động liên quan đến từng loại sốc
Loại sốc	CI	SVR	PVR	SvO2	RAP	RVP	PAP	PAOP
Sốc tim	↓	↑	N	↓	↑	↑	↑	↑
Sốc giảm thế tích	↓	↑	N	↓	↓	↓	↓	↓
Sốc phân bố	N-↑	↓	N	N-↑	N-↓	N-↓	N-↓	N-↓
Sốc tắc nghẽn	↓	N-↑	↑	N-↑	↑	↑	↑	N-↓

SƠ ĐỒ 1.1 Nguyên nhân chính của sốc

Sơ đồ tiếp cận nguyên nhân chính của sốc

	Sốc tim	Sốc giảm thể tích	Sốc nhiễm trùng
Áp lực mạch	↓	↓	↑
HA tâm trương	↓	↓	↓↓↓
Tứ chi	lạnh	lạnh	ấm/ lạnh
Đổ đầy mao mạch	chậm	chậm	nhanh
Áp lực tĩnh mạch cảnh	↑	↓	↓
Ran phổi	+++	-	-
Tiếng tim ngực phi, T3, T4	+++	-	-
X quang ngực	Tim lớn, phù phổi	Giảm kích thước tim	Bình thường, trừ khi có viêm phổi
Đã xác định vị trí nhiễm trùng	-	-	+++
Siêu âm tim	Giảm co bóp và phân suất tống máu (EF)	Xẹp buồng thất	Chức năng tăng động

Sơ đồ 1.2 Phân loại nguyên nhân của sốc

Sơ đồ tiếp cận phân loại nguyên nhân của sốc