GIỚI THIỆU
- Biểu hiện tim của tăng kali máu được trình bày chi tiết trong chủ đề về biểu hiện lâm sàng của tăng kali máu.
- Nội dung chi tiết của liệu pháp được nêu trong chủ đề về điều trị tăng kali máu.
NGUYÊN NHÂN
- Tăng đưa vào: truyền hoặc uống kali, truyền máu.
- Giảm bài tiết: suy thận, suy thượng thận, bệnh ống thận.
- Thuốc: lợi tiểu giữ kali (spironolacton), ức chế men chuyển, chẹn thụ thể, Nosteroid.
- Tăng chuyển từ trong tế bào ra ngoài: toan chuyển hóa (lactic, ceton), hủy tế bào (tiêu cơ vân, tan máu, bỏng, HC ly giải khối u, tia xạ,..).
LÂM SÀNG
Triệu chứng lâm sàng thường không đặc hiệu; khi biểu hiện rõ thì tình trạng đã nặng.
yếu cơ tiến triển theo xu hướng tăng dần (khởi đầu từ 2 chân), dị cảm, liệt cơ hô hấp, nói khó, nuốt khó, nôn, buồn nôn.
- ECG vừa: T cao 2/3, nhọn, đối xứng.
- ECG nặng: P dẹt-mất, PR kéo dài, QRS giãn rộng, rung thất, T và QRS hòa nhập thành 1, sóng hình sin, ngừng tim.
ĐIỀU TRỊ
Cấp cứu khi có biểu hiện lâm sàng và rối loạn nhịp tim trên ECG (mục tiêu là ổn định màng cơ tim; không nhằm làm hạ Kali máu ngay lập tức):
- Calcium để ổn định màng tim: CaCl 0,5 - 1g hoặc Calciumgluconate 1g tiêm TM trong 2 – 3 phút. Vừa tiêm vừa theo dõi sóng T trên monitor; khi T thấp cải thiện và QRS hẹp lại. Nếu sóng T cao nhọn trở lại có thể lặp lại sau 5 phút.
- Nếu người bệnh đang dùng Digoxin: liều như trên, pha trong 100ml Glucose 5% truyền TM trong 20 – 30 phút.
INSULIN
Áp dụng cho TẤT CẢ các trường hợp cấp cứu tăng kali máu: cho insulin và glucose để chuyển K+ vào nội bào (chỉ dùng insulin, không dùng glucose khi glucose huyết thanh > 250 mg/dL [13,9 mmol/L]). Phác đồ thông thường gồm: tiêm bolus 10 đơn vị insulin Regular, sau đó 50 mL dextrose 50% (25 g glucose) trong 5 phút. Tiếp theo truyền 10% dextrose với tốc độ 50 đến 75 mL/giờ và theo dõi chặt chẽ Glucose máu mỗi giờ trong 5 đến 6 giờ. Các lựa chọn khác:
- Insulin 10UI + 50g Glucose (500ml Glucose 5%) truyền TM trong 60 phút.
- Insulin 10UI bolus + 25g (Glucose 10% 250ml) TM nhanh, sau đó tiếp tục Glucose 10% 50-70ml/h.
- Insulin 10UI + 50-100ml Glucose 20% truyền TM trong 30 phút.
- Nếu đường huyết > 250 mg/dl thì chỉ dùng insulin.
KÍCH THÍCH BETA 2
- Albuterol 10-20mg khí dung trong 15 phút hoặc 0,5mg + 100ml Glucose 5% truyền TM trong 15 phút; hoặc terbutaline tiêm dưới da.
BICARBONAT
- Nếu pH < 7,15: NaHCO3 4,2% 250ml (0,5mEq/ml) truyền nhỏ giọt 2-4mEq/ phút (60-120ml/h) cho đến khi HCO3 bình thường, hoặc pha 150mEq NaHCO3 + 1 lít Glucose 5% truyền TM trong 2 – 4 giờ.
LỢI TIỂU & LỌC MÁU
- Furosemid 40 – 60mg TM.
- Lọc máu nếu kém đáp ứng với lợi tiểu (xem thêm: Lọc máu cấp cứu, bao gồm lọc máu liên tục (CRRT) ).
- Kayexalat (resonium) 15-30g + Sorbitol 50g uống.
Tài liệu tham khảo
- Treatment and prevention of hyperkalemia in adults. Uptodate. Topic 2332 Version 45.0