PALS: Xử lý cấp cứu hô hấp

GIỚI THIỆU

Đặc điểm đường thở của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Đường thở có kích thước nhỏ hơn so với người trưởng thành.
Vị trí hẹp điểm thuộc vòng nhẫn ở trẻ so với dây thanh âm ở người trưởng thành; điểm hẹp này nằm thấp hơn ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Trẻ sơ sinh và trẻ chập chững biết đi có nắp thanh quản và lưỡi lớn hơn so với người lớn, vì vậy nguy cơ tắc nghẽn đường thở cao hơn.
Thanh quản nằm ở vị trí cao hơn và phía trước so với người trưởng thành.
Khí quản nằm ở phía trước thực quản.
Sụn nhẫn là sụn hoàn chỉnh duy nhất nằm dưới dây thanh âm.

Triệu chứng lâm sàng		Tắc nghẽn đường hô hấp trên	Tắc nghẽn đường hô hấp dưới	Bệnh lý nhu mô phổi	Rối loạn trung tâm điều khiển hô hấp
Airway	Khai thông đường thở	Mở đường thở và duy trì/ không duy trì
Breathing	Nhịp thở	Tăng			Biến thiên
	Tiếng phổi	Tiếng rít (Stridor) đặc biệt khi hít vào	- Ho húng hắng như tiếng chó sủa. - Thở khò khè (Wheezing) rít thì thở ra - Kéo dài thì thở ra	- Rên rỉ - Ran nổ - Giảm âm thở	Bình thường
	Thông khí	Giảm			Biến thiên
Cicurlation	Tiếng tim	Nhịp nhanh (giai đoạn sớm), nhịp chậm (giai đoạn muộn)
Cicurlation	Da	Nhợt nhạt, da ẩm (giai đoạn sớm), tím tái (giai đoạn muộn)
Disability	Ý thức	Mệt mỏi, kích thích (giai đoạn sớm), lơ mơ, không đáp ứng (giai đoạn muộn)
Exposure	Nhiệt độ	Biến thiên

	Khó thở	Suy hô hấp
A-Airway (đường thở)	Thông thoáng, đường thở được duy trì	Không có khả năng duy trì
B-Breathing (việc thở)	Thở nhanh	Thở chậm đến ngừng thở
	Tăng công thở (cánh mũi phập phồng, co kéo cơ liên sườn)	Tiến triển từ tăng công thở đến giảm rồi ngưng thở
	Thông khí tốt	Thông khí giảm hoặc không có
C-Circulation (tuần hoàn)	Nhịp nhanh	Nhịp chậm
C-Circulation (tuần hoàn)	Nhợt nhạt	Tím tái
D-Disability (thần kinh)	Mệt mỏi, kích thích	Lơ mơ, không đáp ứng
E-Exposure (bộc lộ)	Biến thiên nhiệt độ

Suy kiệt hô hấp tiến triển suy hô hấp:

A(đường thở)

B(nhịp thở)

Công thở (cánh mũi phập phồng/ rút lõm lồng ngực)
Nhịp thở nhanh >> nhịp thở chậm >> ngừng thở
Tăng gắng sức(công thở) >> giảm gắng sức >> ngừng thở
Chuyển động khí tốt >> chuyển động khí kém hoặc không chuyển động khí
Tiếng thở: tắc nghẽn hô hấp trên(tiếng rít[hít vào], ho ông ổng, giọng khàn), tắc nghẽn hô hấp dưới (Thở khò khè[thở ra], thở ra kéo dài), bệnh nhu mô phổi (thở rên, ran phổi, tiếng thở giảm), rối loạn hô hấp (bình thường).
SpO2: < 94% là giảm.

C(tuần hoàn)

D(thần kinh)

E(bộc lộ toàn thân)

Xử trí chung
-Tư thế đường thở -Hút đờm rãi nếu cần -Hỗ trợ Oxy -SpO2 -Theo dõi ECG nếu có chỉ định -Thực hiện BLS nếu cần

Tắc nghẽn đường hô hấp trên
Viêm tắc thanh quản	Sốc phản vệ	Sặc dị vật
-Khí dung Adrenaline -Corticosteroids	-Tiêp bắp Adrenaline (hoặc Autoinjector) -Albuterol -Antihistamines -Corticosteroids	-Tư thế thỏa mái -Hội chuẩn chuyên khoa

Tắc nghẽn đường hô hấp dưới
Viêm tiểu phế quản	Hen
-Hút mũi -Cân nhắc dùng thuốc giãn phế quản	-Albuterol ± Ipratropium -Corticosteroids -Magnesium Sulfate -Adrenaline tiêp bắp (nếu được) -Terbutaline

Bệnh lý nhu mô phổi
Viêm phổi (nhiễm khuẩn, hóa chất, hít sặc)	Phù phổi (do tim, không do tim), ARDS
-Albuterol -Kháng sinh (theo chỉ định) -Cân nhắc thở máy không xâm lấn hoặc xâm lấn với thở áp lực dương cuối thì thở ra(PEEP)	-Cân nhắc thở máy không xâm lấn hoặc xâm lấn với thở áp lực dương cuối thì thở ra(PEEP) -Cân nhắc dùng thuốc vận mạch -Cân nhắc dùng thuốc lợi tiểu

Rối loạn trung tâm điều khiển hô hấp
Tăng áp lực nội sọ (ICP)	Ngộ độc/ quá liều	Bệnh lý thần kinh cơ
-Tránh giảm Oxy máu -Tránh tăng CO2 -Tránh tăng thân nhiệt -Tránh hạ huyết áp	-Giải độc (nếu có) -Liên hệ trung tâm chống độc	-Cân nhắc thở máy xâm lấn hoặc không xâm lấn

CUNG CẤP OXY

Giữ trẻ trong tay cha mẹ nếu có thể.
Oxy: thiết bị và lưu lượng.
Nồng độ Oxy cung cấp được xác định bởi: cân nặng bệnh nhân, tốc độ dòng chảy, thể tích thở, nhịp thở.
Hệ thống lưu lượng cao: mặt nạ oxy gắn chặt vào mặt (100%), van một chiều, túi dự trữ.
Thông khí áp lực dương: thông khí túi - mặt nạ (100%).

HÚT THÔNG ĐƯỜNG THỞ

Áp lực có thể điều chỉnh tùy theo là trẻ sơ sinh hay trẻ em.
Các biến chứng của hút: giảm oxy, kích thích thần kinh phế vị, nhịp tim chậm, nôn khan và nôn ói, tổn thương mô mềm, kích động.
Thời gian hút giới hạn trong 10 giây trở xuống.
Oxy hóa máu (cung cấp oxy FIO2 100%) trước và sau.
Trong quá trình hút, theo dõi: nhịp tim, SpO2, biểu hiện lâm sàng.

OPA - Airway miệng họng

KIỂM SOÁT ĐƯỜNG THỞ NÂNG CAO

Khi cung cấp thông khí bằng bóng Mask không hiệu quả.
Khi có nghi ngờ hoặc thực sự có chèn ép đường thở.
Cần bảo vệ đường thở.
Thuận lợi: giảm nguy cơ chọc hút và viêm dạ dày, loại bỏ gián đoạn ép tim trong CPR.
Phương pháp thông khí: CPR, mỗi 2 - 3 giây/ nhịp hô hấp (20 - 30 nhịp thở/phút) không đồng bộ.

ỐNG NỘI KHÍ QUẢN

Biến chứng: chấn thương hầu họng, đặt không đúng vị trí trong thực quản hoặc nhánh phế quản.
Kiểm tra đặt đúng vị trí hay không: nghe phổi, đo nồng độ CO2 khí thở ra (ETCO2).

MASK THANH QUẢN

Thuận lợi: có thể đặt mà không cần nhìn thấy nắp thanh môn, được sử dụng như một công cụ thay thế khi không thể đặt được nội khí quản.

NGUYÊN NHÂN KIỂM SOÁT ĐƯỜNG THỞ NÂNG CAO KHÔNG HIỆU QUẢ