Nuôi dưỡng người bệnh sốt xuất huyết Dengue

GIỚI THIỆU

Việc nuôi dưỡng người bệnh sốt xuất huyết Dengue được thực hiện theo Phụ lục 19 trong Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị Sốt xuất huyết Dengue 2760/QĐ-BYT 04/07/2023.

NHU CẦU DINH DƯỠNG CHO NGƯỜI BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE

Đặc điểm

Gia tăng quá trình dị hóa, tăng nhu cầu năng lượng và kèm theo mất các chất dinh dưỡng.
Chán ăn và tiêu hóa chậm; đặc biệt ở người bệnh có biến chứng xuất huyết tiêu hóa. Ngoài ra, người bệnh có biến chứng não có thể không ăn bằng đường miệng.
Chế độ ăn cần được điều chỉnh phù hợp với diễn biến của bệnh.

Chế độ ăn

- Năng lượng (E):

E = Nhu cầu sinh lý + (20%→60%) Nhu cầu sinh lý hoặc E = Nhu cầu sinh lý × K (1,2→1,6).

- Protein : Thông thường nhu cầu cao hơn bình thường, tuy nhiên do khả năng ăn uống không đáp ứng được nên trong giai đoạn cấp, cân bằng Nitơ thường âm tính. Tỉ lệ Protein trong khẩu phần phụ thuộc vào mức độ nhiễm khuẩn:

Mức nhiễm khuẩn	Tổng E: nitơ	Kcal do protein so với tổng E
Nặng	100:1	25%
Vừa	120:1	21%
Nhẹ	150:1	16%

Nên ưu tiên Protein có giá trị sinh học cao: trứng, sữa, thịt, cá.

- Lipid và cacbohydrat : là nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu. Tăng tỉ lệ đường đơn, đôi (nước đường, nước trái cây) và lipid thực vật.

- Đủ nước, giàu sinh tố và muối khoáng : dùng nước trái cây, rau quả, mật ong.

- Bữa ăn : chia nhỏ, làm nhiều bữa trong ngày (trẻ em: 6 - 8 bữa/ngày; người lớn 4 - 6 bữa/ngày).

- Thực phẩm : mềm, lỏng, nhiều nước; không màu như sữa, bột cháo mì, phở.

CHẾ ĐỘ ĂN

Chế độ ăn theo tình trạng bệnh
Tình trạng	Chế độ ăn
Sốt xuất huyết Dengue không biến chứng	Hạn chế ăn kiêng; ưu tiên dùng thức ăn lỏng hoặc mềm. Chế độ ăn chủ yếu gồm sữa, nước đường, nước trái cây; tăng dần năng lượng bằng cháo thịt, súp, sữa chua, phở, cơm mềm có canh tùy theo nhu cầu ăn uống của người bệnh. Tăng đường đơn giản: fructose, sarcarose như mật ong, trái cây, mía, nếu không có bệnh tiểu đường kèm theo. Khuyến khích trẻ ăn nhiều bằng các món ăn hấp dẫn hơn thay vì ép ăn những gì trẻ không thích.
Sốc sốt xuất huyết Dengue	Trong giai đoạn hồi sức sốc, theo dõi đường huyết. Điều trị Glucose ưu trương tĩnh mạch khi có hạ đường huyết. Khi bệnh nhân ra sốc, cho ăn sớm qua đường miệng với thức ăn lỏng. Xem xét dinh dưỡng tĩnh mạch một phần khi cung cấp không đủ năng lượng.
Sốt xuất huyết Dengue có xuất huyết tiêu hóa	- Nhịn ăn và nuôi bằng đường tĩnh mạch cho đến khi hết xuất huyết tiêu hóa. - Chú ý: Dung dịch nuôi chủ yếu là Glucose 5 - 10 % và Acid amin 10%. Khả năng cung cấp chỉ đạt khoảng 50% nhu cầu. Cần quan tâm tới sự quá tải và toan chuyển hóa. Khi có dấu hiệu xuất huyết ổn định: thử cho ăn lại bằng nước đường lạnh một ngày, sau đó thay dần bằng các thức ăn mềm lạnh, đơn giản đến nhiều chất để theo dõi sự tái xuất huyết.
Sốt xuất huyết Dengue có biến chứng gan	- Chế độ ăn viêm gan: đạm bình thường là 1,1 - 1,3 g/kg cân nặng, giảm lipid dưới 15% so với tổng E (nếu không có suy giảm), giảm đạm (nếu có hôn mê gan), giảm Protein 0,3 → 0,6 g/kg cân nặng, giảm lipid dưới 10% so với tổng E.
Sốt xuất huyết Dengue có biến chứng não (Hôn mê)	Nuôi ăn qua ống thông và phối hợp với đường tĩnh mạch. Chú ý cần thận trọng khi chỉ định đặt ống thông dạ dày; nếu thời gian hôn mê lâu (> 7 ngày) thì phải nuôi dưỡng đủ nhu cầu theo lứa tuổi. Khi người bệnh hồi tỉnh, tập ăn bằng miệng.
Giai đoạn hồi phục	Tăng lượng, tăng đạm; ăn bù một bữa một ngày như tăng bữa phụ (chè, cháo, sữa chua, trái cây). Vẫn nên ăn thực phẩm mềm sau 3 ngày để phòng xuất huyết tiêu hóa.

Tài liệu tham khảo

Sốt xuất huyết Dengue 2760/QD-BYT 04/07/2023