Hạ Canxi máu

Post key: 528b7b07-d5eb-5ed8-8da6-97052cd00527
Slug: ha-canxi-mau-2
Excerpt: Hạ canxi máu: nhận diện biểu hiện kích thích thần kinh-cơ (tê quanh miệng, dị cảm, chuột rút, co giật), các dấu hiệu thần kinh thực vật và tim mạch (QT kéo dài, rối loạn nhịp, suy tim; dấu Trousseau/Chvostek), đồng thời điều chỉnh kết quả canxi theo albumin. Chẩn đoán xác định bằng canxi toàn phần, canxi ion hóa và đánh giá Mg, phospho, vitamin D (25-OH/1,25-OH) cùng PTH, điện giải và tình trạng kiềm toan; theo dõi ECG, canxi ion hóa và đánh giá thần kinh/huyết động. Điều trị theo mức độ nặng: ưu tiên canxi gluconate IV trong bối cảnh không cấp cứu; trong hạ canxi nặng có triệu chứng, dùng canxi gluconate 10% 10–20 ml IV/10 phút kèm theo dõi ECG, cân nhắc canxi clorua qua đường tĩnh mạch trung tâm; điều trị đồng thời hạ magie máu và tìm nguyên nhân. Sau ổn định: theo dõi tái diễn, kiểm soát QT, khám thần kinh, bổ sung vitamin D dạng hoạt tính khi phù hợp, điều chỉnh/ ngừng thuốc có thể làm giảm canxi, bổ sung canxi đường uống trong trường hợp nhẹ và cảnh giác biến chứng (rối loạn nhịp, co giật, thoát mạch canxi clorua, vôi hóa mô mềm khi có tăng phosphat máu).
Recognized tags: cap-cuu, checklist, chan-doan, dieu-tri, theo-doi, xet-nghiem, bo-y-te

GIỚI THIỆU

Checklist CERTAIN được đưa ra nhằm giảm nguy cơ bỏ sót các điểm then chốt trong chẩn đoán và điều trị. Nội dung liên quan đến chủ đề này được trình bày chi tiết tại: Hạ Canxi máu.

CÁC DẤU HIỆU

Dấu hiệu và triệu chứng

  1. Kích thích thần kinh cơ
    • Tê bì quanh miệng
    • Dị cảm ở bàn tay và bàn chân
    • Chuột rút cơ
    • Co giật cục bộ/toàn thể
    • Co thắt thanh quản
    • Dấu hiệu Trousseau
    • Dấu hiệu Chvostek
  2. Biểu hiện tim mạch
    • Khoảng QT kéo dài
    • Rối loạn nhịp tim
    • Hạ huyết áp
    • Suy tim
  3. Phù gai thị
  4. Biểu hiện tâm lý – tâm thần
    • Lo lắng
    • Trầm cảm
    • Cảm xúc không ổn định
    • Ảo giác
    • Rối loạn tâm thần

Xét nghiệm

  • Nồng độ canxi thu được có thể bị chi phối bởi albumin do đây là protein gắn canxi chính.
  • Giá trị canxi đo được cần được hiệu chỉnh tương ứng với nồng độ albumin.
  • Tổng Canxi đã hiệu chỉnh (mg/dL) = tổng Canxi đo được (mg/dL) + [0,8 x (4 – albumin (gr/dL)]
  • Tổng Canxi đã hiệu chỉnh < 7,5 mg/dL.
  • Canxi ion hóa < 4 mg/dL.

Tình trạng thuận lợi

  • Phẫu thuật vùng đầu cổ và/hoặc xạ trị
  • Hạ magie máu
  • Bệnh thận mãn tính
  • Thuốc gây độc tế bào
  • Nhiễm kiềm
  • Viêm tụy
  • Truyền máu số lượng lớn
  • Nhiễm trùng huyết
  • Phẫu thuật

Chẩn đoán phân biệt

  • Rối loạn co giật
  • Hội chứng cai rượu

CAN THIỆP CHẨN ĐOÁN

Tiếp cận chẩn đoán hạ canxi máu
Tiếp cận chẩn đoán hạ canxi máu

Xét nghiệm

  • Nồng độ canxi toàn phần
  • Nồng độ canxi ion hóa
  • Nồng độ albumin huyết thanh
  • Nồng độ magiê(Mg) huyết thanh
  • Nồng độ phốt pho(P) huyết thanh
  • Nồng độ vitamin D 25-OH và 1,25-OH
  • Nồng độ PTH huyết thanh
  • Điện giải đồ và đánh giá các bất thường axit-bazơ

Theo dõi

  • ECG
  • Nồng độ Canxi ion hóa

CAN THIỆP ĐIỀU TRỊ

Điều trị ban đầu

  1. Trong trường hợp hạ canxi máu nặng
    • Truyền 10-20 ml canxi gluconate 10% IV (1-2 gam) hoặc canxi clorua (nếu cho qua đường tĩnh mạch trung tâm) trong 10 phút, đồng thời theo dõi ECG.
    • Bơm nhanh canxi clorua 1 gram IV khi ngừng tim.
  2. Trong các tình huống không cấp cứu, canxi gluconate được ưu tiên hơn.
  3. Cần có đường truyền tĩnh mạch trung tâm để truyền canxi clorua do thuốc gây kích ứng tĩnh mạch hơn.
  4. Điều trị hạ magie máu nếu có.
  5. Điều trị nguyên nhân căn bản.

Hội chẩn

  • Chuyên khoa Nội tiết
  • Chuyên khoa Thận

QUẢN LÝ SAU KHI ỔN ĐỊNH

Theo dõi tiếp theo

  • Theo dõi nồng độ canxi toàn phần và ion hóa trong huyết thanh.
  • Theo dõi khoảng QT bằng đo ECG tuần tự định kỳ.
  • Kiểm tra khám thần kinh thường xuyên.
  • Theo dõi huyết động học.

Điều trị bổ sung

  1. Điều trị hạ magie máu và thăm dò nguyên nhân.
  2. Bổ sung đầy đủ dạng hoạt động của Vitamin D:
    • 1,25-dihydroxycholecalciferol trong hạ canxi máu hoặc suy tuyến cận giáp sau phẫu thuật.
  3. Điều trị nhiễm kiềm tiềm ẩn nếu có, vì nó làm trầm trọng thêm tình trạng hạ canxi máu.
  4. Ngừng bất kỳ loại thuốc nào có thể làm giảm nồng độ canxi huyết thanh.
  5. Bổ sung canxi đường uống là ưu tiên ở những bệnh nhân bị hạ canxi máu nhẹ
    • Duy trì canxi huyết thanh ở mức bình thường thấp hơn để ngăn ngừa tăng canxi niệu ở những bệnh nhân bị suy tuyến cận giáp.
    • Có thể cần bắt đầu hạn chế muối hoặc thiazide nếu tăng canxi niệu tiến triển.

THẬN TRỌNG BIẾN CHỨNG

  • Theo dõi khoảng QT kéo dài và rối loạn nhịp tim.
  • Theo dõi các cơn động kinh khu trú hoặc toàn thể.
  • Canxi clorua thoát mạch có thể gây tổn thương/hoại tử mô nghiêm trọng.
  • Trong tăng phosphat máu, theo dõi chế phẩm canxi x phốt pho để ngăn ngừa vôi hóa mô mềm.

Tài liệu tham khảo

  1. Hypocalcemia. CERTAIN