Tổ chức cấp cứu hàng loạt, thảm họa

Post key: 540f25bc-5021-5537-9c62-c052f63f22b8
Slug: to-chuc-cap-cuu-hang-loat-tham-hoa
Excerpt: Thảm họa được hiểu là biến cố gây thương tích hàng loạt cho người, tài sản và/hoặc môi trường, vượt quá khả năng đáp ứng trong điều kiện bình thường. Bài này trình bày yêu cầu ứng phó cấp cứu thảm họa: nhanh chóng, kịp thời, hiệu quả và có huy động liên ngành/từ toàn xã hội. Nội dung trọng tâm gồm: mục tiêu và tiêu chí đánh giá mức độ thảm họa; tổ chức và tiến hành cấp cứu hàng loạt (tổ chức theo kiểu thời chiến, công tác chỉ huy điều hành, hệ thống thông tin liên lạc, vai trò đội tiền trạm, trạm cấp cứu tiền phương, ghi nhận–phân loại nạn nhân bằng mã màu, bố trí nhân lực theo mức độ nặng nhẹ, và kế hoạch khởi động/đảm bảo hoạt động tại bệnh viện); đồng thời đề cập quản lý hoảng loạn và các điểm cần lưu ý. Đặc biệt, bài hướng dẫn cách phân loại cấp cứu hàng loạt theo 4 nhóm (I–IV) dựa trên mức độ tổn thương, nguy cơ tử vong sớm và thời gian có thể trì hoãn để xác định thứ tự ưu tiên cấp cứu và vận chuyển.
Recognized tags: cap-cuu, checklist

GIỚI THIỆU

Thảm họa là một biến cố có thể gây thương tích hàng loạt cho con người, đồng thời ảnh hưởng đến tài sản và/hoặc môi trường, vượt quá khả năng đáp ứng trong điều kiện bình thường.
Ứng phó thảm họa
Việc tổ chức cấp cứu thảm hoạ cần bảo đảm tính nhanh chóng, kịp thời và hiệu quả, đồng thời có sự tham gia của toàn xã hội chứ không chỉ riêng ngành Y tế.

SỰ CẦN THIẾT PHẢI TỔ CHỨC CẤP CỨU

Mục tiêu

Thảm họa tạo ra một tình trạng mà ở đó nhu cầu cấp cứu và vận chuyển nạn nhân vượt quá năng lực hiện có về con người và phương tiện. Vì vậy, mục đích trong cấp cứu nạn nhân trong thảm họa có khác biệt so với cấp cứu thông thường, cụ thể là:
  1. Cấp cứu được nhiều người nhất.
  2. Không kéo dài thời gian cho các trường hợp ít hy vọng.

Đánh giá mức độ

Cấp cứu hàng loạt không chỉ là một hoạt động thuần túy chuyên môn mà còn đòi hỏi phải có tổ chức và bố trí việc cấp cứu diễn ra nhanh chóng, thuận lợi. Để thực hiện được điều đó, cần xác định và hiểu rõ mức độ thảm họa thông qua việc phân chia các mức độ. Thảm họa được phân loại thành các mức độ nhỏ, trung bình, lớn dựa trên: (1) số lượng nạn nhân; (2) thời gian tác động của các tác nhân gây ra thảm họa; (3) thời gian cần thiết để tổ chức triển khai các hoạt động cứu hộ, cứu nạn; (4) mức độ lan rộng của thảm họa; (5) địa bàn xảy ra thảm họa (thành phố chịu sự tác động lớn hơn nhiều so với vùng nông thôn); và (6) mức độ vượt khả năng tổ chức sơ tán con người rời khỏi vùng bị thảm họa.
Mức độ Nhỏ Trung bình Lớn
Số lượng nạn nhân < 100 100 - 1000 > 1000
Thời gian tác động < 1 giờ 1- 24 giờ > 24 giờ
Thời gian cứu hộ < 6 giờ 6 - 24 giờ > 24 giờ
Mức độ lan rộng < 1 km 1 - 100 km > 100 km

TỔ CHỨC VÀ TIẾN HÀNH CẤP CỨU

Tổ chức theo kiểu thời chiến

  • Huy động nhanh nhất, đầy đủ nhất về người và phương tiện.
  • Đảm bảo phối hợp, hiệp đồng tốt giữa các bộ phận và lực lượng tham gia cứu hộ, cứu nạn.
  • Điều chỉnh linh hoạt, kịp thời theo diễn biến của tình hình.
  • Sơ cứu nhanh nạn nhân tại hiện trường.
  • Vận chuyển có tổ chức nạn nhân về bệnh viện.
  • Bệnh viện được chuẩn bị để đối phó với số lượng nạn nhân lớn.
  • Bệnh viện được bảo vệ an toàn.

Công tác chỉ huy điều hành

  • Phân cấp chỉ huy rõ ràng theo kiểu quân đội.
  • Tổng chỉ huy các lực lượng cứu hộ, cứu nạn.
  • Chỉ huy cấp cứu y tế.
  • Chỉ huy trạm cấp cứu tiền phương.
  • Chỉ huy đội vận chuyển cấp cứu.
  • Chỉ huy cấp cứu tại bệnh viện.
  • Tổng chỉ huy thành lập bộ phận chỉ huy liên ngành gồm chỉ huy các ngành khác nhau trong cùng một trạm chỉ huy, có nhiệm vụ phối hợp nhân lực, phương tiện cũng như sự thông tin thống nhất với truyền thông.

Hệ thống thông tin liên lạc

Phương tiện thông tin

  • Điện thoại cố định.
  • Máy bộ đàm.
  • Radio.
  • Điện thoại di động luôn có nguy cơ nghẽn mạng không liên lạc được.
  • Báo động thảm họa.

Lực lượng báo động

Thảm họa được báo động bởi các lực lượng:
  1. Cấp cứu y tế.
  2. Cảnh sát.
  3. Phòng cháy.
Các lực lượng này có sự thông tin lẫn nhau.

Nội dung thông tin báo động

Thông tin báo động của thảm hoạ cần nêu rõ:
  1. Địa điểm xảy ra thảm họa.
  2. Bản chất của thảm họa.
  3. Dự báo số lượng nạn nhân.
  4. Những nguy cơ tiềm ẩn có thể tiếp tục xảy ra.

Bộ chỉ huy nhanh chóng xác nhận nguồn thông tin

  • Cử đội tiền trạm đánh giá nhanh tình hình và xác định: bản chất thảm họa.
  • Mức độ nghiêm trọng.
  • Số lượng nạn nhân.
  • Yêu cầu huy động cấp cứu hay không.

Nhiệm vụ của đội tiền trạm

  1. Duy trì liên lạc với ban chỉ huy.
  2. Phối hợp hành động với các đội tiền trạm khác.
  3. Lựa chọn chiến lược hành động.
  4. Tiến hành cấp cứu tại chỗ (lập trạm cấp cứu tiền phương) hoặc chuyển thẳng nạn nhân về bệnh viện gần nhất.

Trạm cấp cứu tiền phương

Trạm cấp cứu tiền phương được bố trí trong một khu vực riêng, nhằm tổ chức cấp cứu và tránh sự cản trở của những người không có nhiệm vụ. Trạm có thể tận dụng các cơ sở sẵn có như trường học hoặc nhà trống, hoặc dựng nhanh lều bạt dã chiến. Vị trí trạm cấp cứu tiền phương cần càng gần hiện trường tai nạn càng tốt để nạn nhân được cấp cứu nhanh chóng. Tuy nhiên phải bảo đảm an toàn ở mức cần thiết: không bị tắc nghẽn, không gây cản trở, có khả năng tiếp cận với giao thông; đồng thời có 2 đường vào ra thuận tiện. Ngoài ra cần đảm bảo trạm rộng, thoáng, đủ ánh sáng và nhiệt độ phù hợp.

Nhiệm vụ của trạm cấp cứu

  1. Thu gom nạn nhân.
  2. Phân loại sơ bộ và tái phân loại.
  3. Tiến hành cấp cứu ban đầu với mức độ đủ ổn định nạn nhân để đảm bảo vận chuyển an toàn.
  4. Định hướng vận chuyển về bệnh viện.
  5. Tẩy trùng, tẩy độc trước khi vận chuyển.

Phân công trách nhiệm

  1. Chỉ huy trạm.
  2. Bộ phận tiếp nhận, phân loại.
  3. Bộ phận cấp cứu nạn nhân nặng.
  4. Bộ phận cấp cứu nạn nhân nhẹ.
  5. Bộ phận vận chuyển.
  6. Thư ký.

Bố trí trạm cấp cứu tiền phương

Trong trạm bố trí theo từng bộ phận.
Ngoài trạm:
  1. Lối vào - ra xe, cáng vận chuyển.
  2. Khu cho nạn nhân không cấp cứu.
  3. Khu cho nạn nhân đã tử vong.

Ghi nhận và phân loại nạn nhân

  1. Ghi nhận bằng ký hiệu màu (Đỏ, Vàng, Xanh, Đen).
  2. Thư ký ghi phiếu, sổ tiếp nhận: tên, tuổi, địa chỉ, quốc tịch.
Màu sắc Đặc điểm
Nặng
  • Có rối loạn chức năng sống: huyết áp, nhịp thở, tri giác.
  • Cần cấp cứu sớm trước 6 giờ.
  • Chuyển ngay vào khu cấp cứu nặng.
Trung bình
  • Không có rối loạn chức năng sống.
  • Không có nguy cơ tử vong sớm.
  • Chuyển vào khu cấp cứu nhẹ.
Nhẹ
  • Không có tổn thương đáng kể.
  • Trấn an tinh thần.
  • Cung cấp đồ ăn uống, chăn áo ấm.
  • Đưa vào khu nạn nhân nhẹ, nghỉ ngơi.
Tử vong
  • Không cần cấp cứu nữa.
  • Tập trung vào khu riêng.
  • Bảo toàn thi thể.
  • Che đậy, nhận dạng.

Bố trí nhân lực cho trạm cấp cứu

Bố trí Nhiệm vụ
Cấp cứu bệnh nặng
  • Bố trí 1 bác sĩ cho 2 nạn nhân
  • Ổn định chức năng sống
  • Sơ cấp cứu
  • Tái phân loại
  • Xác định thứ tự ưu tiên vận chuyển
Cấp cứu bệnh nhẹ
  • Bố trí 1 bác sĩ cho 10 nạn nhân
  • Sơ cấp cứu
  • Tái phân loại
  • Xác định thứ tự ưu tiên để vận chuyển
Chỉ huy trạm
  • Duy trì liên hệ thường xuyên với Ban chỉ huy, đội vận chuyển cấp cứu, trạm cấp cứu, bệnh viện
  • Ra quyết định về thứ tự ưu tiên vận chuyển
Nạn nhân trong quá trình chuyển đi
  • Ghi nhận đầy đủ vào phiếu chuyển các thông tin
  • Số, nhận dạng (tên, tuổi, giới, chứng minh thư nhân dân, ID, hộ chiếu)
  • Phân loại cấp cứu
  • Tình trạng đã được cấp cứu và đã làm gì: phương pháp, thuốc
  • Nơi chuyển đến
  • Phương tiện vận chuyển
  • Người đi kèm
  • Giờ chuyển

Bệnh viện

  • Khởi động kế hoạch
  • Báo động cho bộ phận chỉ huy
  • Huy động đội cấp cứu ngoại viện và điều động nhân viên
  • Rà soát giường bệnh và vị trí tiếp đón nạn nhân
  • Kiểm tra trang thiết bị, dụng cụ và thuốc men
  • Tổ chức tiếp nhận, xử trí nạn nhân
  • Phối hợp, liên lạc với đội vận chuyển cấp cứu và với các cơ sở y tế/bệnh viện khác
  • Tổ chức tiếp đón người nhà nạn nhân
  • Tổ chức tiếp đón báo chí, truyền thông và các cơ quan lãnh đạo
  • Đảm bảo khả năng đón nhận điều trị cho các nạn nhân thông thường

Đối phó với hoảng loạn

  • Không để bị ảnh hưởng bởi tình trạng rối loạn
  • Bảo đảm an ninh trật tự tại khu vực tiếp nhận cấp cứu nạn nhân
  • Kiểm soát và giới hạn việc cung cấp thông tin; chỉ người có trách nhiệm mới phát ngôn với truyền thông

Các điểm cần lưu ý

  • Không tập trung quá mức vào việc cấp cứu 1 nạn nhân quá nặng mà bỏ quên nhiều nạn nhân khác
  • Không vận chuyển một cách tuỳ tiện
  • Không mất tập trung và không để tư tưởng bị phân tán bởi sự hoảng loạn
  • Có tinh thần hợp tác, thực hiện đúng nhiệm vụ được phân công, không theo chủ nghĩa anh hùng cá nhân
  • Cảnh giác với các phương tiện truyền thông

Cách phân loại cấp cứu hàng loạt

Thứ hạng Đặc điểm
I
  • Các trường hợp cần xử trí cấp cứu ngay lập tức, không được trì hoãn quá 1 giờ
  • Bao gồm các trường hợp chảy máu cấp nặng không thể cầm được, chảy máu bên trong, vỡ tạng đặc như gan, lách, mạch máu không có garrot, tình trạng ngạt thở, chấn thương ngực nặng, tổn thương vùng đầu mặt cổ
  • Đối với các trường hợp này cần thông khí bằng đặt ống nội khí quản hoặc mở khí quản; sốc chấn thương cần hồi sức ngay; bỏng nặng vùng mặt và đường hô hấp
II
  • So với thứ hạng một, việc cấp cứu nạn nhân nhóm này có thể trì hoãn trong vài giờ; kể cả trường hợp có tổn thương mạch máu nhưng có thể đặt garrot và chờ đợi phẫu thuật trong vài giờ
  • Các trường hợp chấn thương bụng không có sốc, không có chảy máu nặng
  • Có gãy xương hở hoặc tổn thương vào vùng khớp nhưng còn đợi được trong vài giờ
  • Chấn thương sọ não, vỡ xương sọ nhưng chưa hôn mê có thể chờ đợi được
  • Gãy xương trật khớp kín, bỏng mức độ hai có thể chờ để giải cứu và xử trí sau
III
  • Tổn thương nhẹ, các chấn thương kín, bỏng mức độ hai dưới 20% diện tích bề mặt hoặc bỏng nông mức độ ba
  • Các trường hợp này sẽ được giải cứu và xử trí theo qui định
IV
  • Bao gồm hai nhóm nạn nhân được xác định như sau: nạn nhân có thương tổn quá nặng và không có khả năng sống như tổn thương mạch máu lớn, chấn thương sọ não quá nặng, tổn thương nặng ngực, bỏng mức độ hai hoặc mức độ ba nhưng lan toả rộng
  • Trong trường hợp có nhiều nạn nhân mức độ tổn thương nặng, có thể cố gắng cứu chữa một số nạn nhân nặng có ít cơ hội sống sót để an ủi và động viên các nạn nhân khác
  • Một lựa chọn khác là trong khi cấp cứu, để các trường hợp quá nặng hấp hối ở một nơi yên tĩnh và chuyển sang cấp cứu các nạn nhân khác; sau đó chờ nếu tình trạng của họ cải thiện hơn có thể quay lại để cấp cứu

Tài liệu tham khảo

  1. Cấp cứu nạn nhân trong thảm họa
  2. Emergency medical services in France