GIỚI THIỆU
Xét nghiệm Coombs, còn được gọi là xét nghiệm kháng globulin miễn dịch (DAT), là một kỹ thuật miễn dịch huyết học. Xét nghiệm này nhằm phát hiện các kháng thể hiện diện trong cơ thể, có khả năng gắn lên hồng cầu hoặc gây ra phản ứng miễn dịch. Khi xảy ra phản ứng huyết thanh học (kết hợp kháng nguyên và kháng thể), quá trình này dẫn đến phá hủy hồng cầu, gây tan máu.
Ý NGHĨA
Coombs trực tiếp
Xét nghiệm Coombs trực tiếp cho phép phát hiện và ghi nhận các kháng thể đã gắn trực tiếp lên bề mặt tế bào hồng cầu. Các kháng thể này có thể là sản phẩm do cơ thể tự tạo ra trong các bệnh lý như Lupus ban đỏ, bệnh tăng bạch cầu dòng lympho, bệnh tự miễn, nhiễm vi khuẩn Mycoplasma,… hoặc là kháng thể được đưa từ bên ngoài vào, ví dụ qua truyền máu hoặc qua truyền từ mẹ sang con qua nhau thai,…
Chỉ định sử dụng khi:
- Có bất thường trong máu của cơ thể: đông máu, tan máu, thiếu máu nghiêm trọng.
- Nghi ngờ hoặc ghi nhận dấu hiệu bất thường xuất hiện sau truyền máu.
- Khi mẹ Rh- và con Rh+: kiểm tra máu của mẹ nhằm xác định liệu có truyền kháng thể cho con trong quá trình mang thai hay không.
| Coombs trực tiếp | Ý nghĩa |
|---|---|
| Âm tính | Trong máu không có kháng thể được gắn vào tế bào hồng cầu. |
| Dương tính | Trong máu có kháng thể chống lại hồng cầu (có thể do phản ứng truyền máu hoặc tan máu ở trẻ sơ sinh hoặc do thiếu máu tán huyết). |
Coombs gián tiếp
Xét nghiệm Coombs gián tiếp giúp phát hiện sự hiện diện của các kháng thể trong huyết thanh. Đây là các kháng thể có khả năng tấn công vào tế bào hồng cầu nhưng không gắn trực tiếp lên tế bào hồng cầu trong xét nghiệm. Xét nghiệm được sử dụng trong các tình huống sau:
- Sàng lọc trước khi truyền máu: phát hiện kháng thể kháng hồng cầu trong máu người nhận, từ đó lựa chọn khối hồng cầu phù hợp giữa người cho và người nhận.
- Mẹ có Rh- và con có Rh+: máu thai nhi Rh+ mang kháng nguyên có thể lưu hành trong máu mẹ. Khi đó, người mẹ hình thành kháng thể chống lại antigen D của máu thai. Ở thai kỳ lần đầu, thai thường chưa gặp nguy hiểm; tuy nhiên, nếu ở thai kỳ lần sau trẻ có Rh+, huyết thanh của mẹ có kháng thể kháng hồng cầu đi qua nhau thai và tấn công hồng cầu thai nhi, gây thiếu máu tan máu, vàng da; trường hợp nặng có thể dẫn đến suy tim, suy gan… gọi là tan huyết ở trẻ sơ sinh. Xét nghiệm Coombs gián tiếp ở người mẹ Rh- giúp phát hiện kháng thể này, từ đó áp dụng các biện pháp bảo vệ trẻ.
| Coombs gián tiếp | Ý nghĩa |
|---|---|
| Âm tính |
- Máu trong cơ thể tương thích với máu nhận qua việc truyền máu.
- Đối với phụ nữ mang thai: máu mẹ Rh- chưa sinh kháng thể chống lại Rh+ của trẻ (chứng tỏ không nhạy cảm Rh). |
| Dương tính |
- Máu của người nhận không tương thích với máu người cho (không thể nhận truyền máu từ người cho này).
- Đối với phụ nữ Rh-: chứng tỏ có kháng thể chống lại Rh+ (cần xét nghiệm sớm trong thai kỳ để kiểm tra trẻ mang nhóm máu gì, và theo dõi chặt chẽ nếu như trẻ Rh+). |
Tài liệu tham khảo
- Xét nghiệm Coombs (gián tiếp và trực tiếp): ý nghĩa lâm sàng chỉ số xét nghiệm
- Xét nghiệm Kháng globulin trực tiếp (Coombs trực tiếp).
- Nghiệm pháp coombs giúp tìm nguyên nhân bị thiếu máu do tan máu
- Tìm hiểu về xét nghiệm Coombs và vai trò của nó trong y học