Hướng dẫn xử trí Sốc xuất huyết Dengue thể xuất huyết nặng và chỉ định truyền máu, chế phẩm máu

Post key: 6584941b-7da6-5778-9d4d-3428c382ccb4
Slug: huong-dan-xu-tri-soc-xuat-huyet-dengue-the-xuat-huyet-nang-va-chi-dinh-truyen-mau-che-pham-mau
Excerpt: Sốc sốt xuất huyết Dengue có xuất huyết nặng: nhận diện các tình huống gợi ý xuất huyết nặng gồm xuất huyết lượng lớn hoặc tiến triển kèm huyết động không ổn định; sau khi điều trị chống sốc vẫn huyết động không ổn định kèm hematocrit giảm nhanh (>20% so với lúc vào sốc) hoặc hematocrit <35%; sốc không cải thiện sau bù dịch nhanh 40–60 ml/kg; hematocrit thấp ngay khi vào sốc; toan chuyển hóa kéo dài/tiến triển xấu dù huyết áp tâm thu bình thường, đặc biệt khi có đau bụng/chướng bụng. Xử trí chống sốc tiếp tục bằng dung dịch điện giải (trong khi chờ hồng cầu lắng); truyền hồng cầu lắng 5–10 ml/kg hoặc máu toàn phần 10–20 ml/kg trong 1–2 giờ. Đồng thời điều chỉnh rối loạn đông máu và xử trí cầm máu tùy vị trí (băng ép chỗ chảy máu; nhét bấc/gạc mũi trước–sau; nội soi can thiệp cầm máu dạ dày–tá tràng…). Cân nhắc thuốc ức chế bơm proton khi có gợi ý xuất huyết tiêu hóa trên hoặc tiền sử viêm loét dạ dày–tá tràng; cân nhắc vitamin K khi suy gan nặng. Chỉ định truyền máu và chế phẩm máu theo rối loạn đông máu và mức độ xuất huyết: - Huyết tương tươi đông lạnh: RLĐM (PT hoặc aPTT >1,5) đang xuất huyết nặng hoặc RLĐM + chuẩn bị làm thủ thuật. - Kết tủa lạnh: xuất huyết nặng kèm fibrinogen <1 g/L. - Tiểu cầu: tiểu cầu <50.000/mm³ kèm xuất huyết nặng; hoặc tiểu cầu <5.000/mm³ chưa xuất huyết (tùy trường hợp); cân nhắc khi >50.000/mm³–<30.000/mm³ kèm chuẩn bị thủ thuật xâm lấn (trừ cấp cứu). - Hồng cầu lắng/máu tươi: đang xuất huyết nặng/kéo dài; sốc không cải thiện sau bù dịch 40–60 ml/kg kèm Hct <35% hoặc Hct giảm nhanh >20% so với trị số đầu.
Recognized tags: dieu-tri, cap-cuu, bo-y-te

GIỚI THIỆU

Các tình huống gợi ý xuất huyết nặng được nhận diện khi:
  1. Người bệnh có xuất huyết lượng lớn hoặc xuất hiện xu hướng tiến triển kèm huyết động không ổn định.
  2. Sau khi đã điều trị chống sốc nhưng vẫn ghi nhận huyết động không ổn định, kèm hematocrit giảm nhanh (> 20% so với hematocrit tại thời điểm vào sốc) hoặc hematocrit < 35%.
  3. Sốc không cải thiện sau khi truyền dịch nhanh 40-60ml/kg.
  4. Hematocrit thấp ngay từ lúc vào sốc.
  5. Toan chuyển hóa kéo dài hoặc tiến triển xấu dù huyết áp tâm thu vẫn bình thường, đặc biệt khi có đau bụng hoặc chướng bụng.

XỬ TRÍ SỐC SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE CÓ XUẤT HUYẾT

  • Tiếp tục phác đồ chống sốc bằng dung dịch điện giải (trong giai đoạn chờ có hồng cầu lắng).
  • Truyền hồng cầu lắng với liều 5 - 10ml/kg hoặc truyền máu toàn phần với liều 10 - 20ml/kg trong khoảng thời gian 1 - 2 giờ.
  • Đồng thời tiến hành điều chỉnh rối loạn đông máu (RLĐM).
  • Xử trí cầm máu tùy vị trí chảy máu, gồm băng ép tại chỗ; nhét bấc hoặc gạc mũi trước/sau; nội soi can thiệp cầm máu tại dạ dày, tá tràng…
  • Cân nhắc sử dụng thuốc ức chế bơm proton khi có biểu hiện gợi ý xuất huyết tiêu hóa trên hoặc có tiền sử viêm loét dạ dày tá tràng.
  • Cân nhắc sử dụng vitamin K khi người bệnh có biểu hiện suy gan nặng.

CHỈ ĐỊNH TRUYỀN MÁU VÀ CHẾ PHẨM MÁU

Máu và các chế phẩm máu Chỉ định Mục tiêu cần đạt
Huyết tương tươi đông lạnh - RLÐM (PT hay aPTT > 1,5) và đang xuất huyết nặng;
- RLÐM + chuẩn bị làm thủ thuật.
PT/PTc <1,5
Kết tủa lạnh - Xuất huyết nặng + Fibrinogen < 1g/l
Fibrinogen > 1g/l
Tiểu cầu (TC) - Tiểu cầu < 50.000 / mm 3 + xuất huyết nặng.
- Tiểu cầu < 5.000 / mm 3 , chưa xuất huyết: Xem xét tùy từng trường hợp cụ thể.
TC > 50.000 / mm 3
- Tiểu cầu < 30.000 / mm 3 + chuẩn bị làm thủ thuật xâm lấn (trừ ca cấp cứu). TC > 30.000 / mm 3
Hồng cầu lắng, máu tươi(*) - Ðang xuất huyết nặng/kéo dài.
- Sốc không cải thiện sau bù dịch 40-60ml/kg + HCT < 35% hay HCT giảm nhanh trên 20% so với trị số đầu
HCT 35 - 40 %

LƯU ĐỒ XỬ TRÍ XUẤT HUYẾT TIÊU HOÁ TRÊN


Lưu đồ xử trí xuất huyết tiêu hoá trên
Lưu đồ xử trí xuất huyết tiêu hoá trên

Tài liệu tham khảo

  1. Sốt xuất huyết Dengue 2760/QD-BYT 04/07/2023