GIỚI THIỆU
Ở người bệnh sốc sốt xuất huyết Dengue là người lớn, đặc điểm lâm sàng có một số điểm khác so với trẻ em: biến chứng sốc thường ít kéo dài và ít tái phát hơn, tuy nhiên các biểu hiện xuất huyết, đặc biệt xuất huyết tiêu hóa nếu xảy ra thường diễn tiến nặng và có nguy cơ tử vong. Khi điều trị chống sốc cần chú ý tính toán lượng dịch truyền dựa trên cân nặng (thường thấp hơn so với trẻ em) và chủ động nhận diện để xử trí kịp thời biến chứng xuất huyết tiêu hóa.
THEO DÕI
Người bệnh sốc sốt xuất huyết Dengue cần được theo dõi sát và điều trị tại khoa hồi sức cấp cứu.
Lâm sàng
Dấu hiệu sinh tồn
Trong giai đoạn chống sốc, phải theo dõi thật chặt chẽ nhằm điều chỉnh dịch truyền phù hợp và phát hiện sớm biến chứng xuất huyết nội. Cụ thể:
- Theo dõi mạch, huyết áp, tần số và biên độ thở với tần suất 15-30 phút/lần hoặc 1 giờ/lần.
- Theo dõi nhiệt độ: khi vào sốc, người bệnh có thể không còn sốt nhưng vẫn cần giám sát thân nhiệt. Nếu xuất hiện sốt trở lại, đó có thể là dấu hiệu gợi ý nhiễm trùng bệnh viện. Khi sau 24 giờ dấu hiệu sinh tồn ổn định dần, có thể giãn khoảng cách theo dõi 3-6 giờ/lần cho đến khi người bệnh hoàn toàn ổn định.
- Theo dõi SpO2: cần theo dõi liên tục SpO2. Nếu SpO2 giảm dần hoặc < 92%, phải báo ngay cho bác sĩ. Thực hiện cho thở oxy qua gọng mũi với lưu lượng đến 5 lít/phút (FiO2 ~40%).
- Lượng nước tiểu: theo dõi 1 giờ/lần.
-
Theo dõi tổng kê nước xuất nhập:
- Nước nhập: bao gồm nước người bệnh uống được, thức ăn người bệnh ăn được (lỏng và đặc), và lượng dịch truyền vào (nếu có).
- Nước xuất gồm: nước tiểu, phân, dịch nôn, máu xuất huyết.
- Ghi nhận tất cả các thông số trên vào phiếu chăm sóc và theo dõi điều dưỡng. Báo bác sĩ điều trị ngay khi phát hiện bất cứ triệu chứng bất thường nào trong số các mục theo dõi kể trên.
Theo dõi các biểu hiện
- Toàn trạng: bứt rứt, bất an, lo âu, vật vã; có thể kèm biểu hiện thiếu oxy mô (sốc, xuất huyết, phù).
- Tri giác: tiếp xúc kém, lơ mơ, hôn mê.
- Da, niêm mạc: da tái tím, chi mát lạnh, thời gian làm đầy mao mạch.\
- Dấu hiệu xuất huyết da có tăng thêm; có xuất huyết tiêu hóa, tiểu ra máu và ghi nhận lượng máu mất theo từng thời điểm.
- Xuất huyết nội (biểu hiện xuất huyết nội như nôn ra máu, đi ngoài ra máu, tiểu ra máu).
- Vàng da, niêm mạc: xuất hiện sớm ở kết mạc mắt.
Cận lâm sàng
Cần theo dõi và báo bác sĩ ngay khi có bất thường:
- HCT tại giường 1, 2, 3, 6 giờ/lần, theo tuần tự các bước chống sốc. Báo bác sĩ khi HCT vẫn còn cao hoặc đột ngột giảm nhanh, kèm hoặc không kèm xuất huyết.
- Đường huyết tại giường khi bắt đầu sốc và mỗi lần tái sốc. Báo bác sĩ ngay nếu đường huyết giảm thấp.
- Liên hệ phòng xét nghiệm để lấy kết quả các xét nghiệm khác và trình bác sĩ: tiểu cầu, chức năng gan, cấy máu, X-quang phổi.
Chăm sóc
- Khuyên người bệnh uống nhiều nước.
- Trấn an người bệnh.
- Bảo đảm người bệnh thở oxy liên tục theo y lệnh của bác sĩ. Trong trường hợp người bệnh bứt rứt dễ làm tụt gọng mũi thì cho thở mask.
- Bảo đảm đường truyền dịch: thực hiện đúng số lượng và vận tốc dịch truyền theo y lệnh bác sĩ; giữ vệ sinh chỗ tiêm. Nếu chỗ tiêm chảy máu kéo dài thì thường có nguy cơ nhiễm trùng cao.
- Chăm sóc xuất huyết.
- Hút đờm làm thông đường thở nếu người bệnh có rối loạn tri giác gây tăng đờm hoặc cần thở máy.
- Vệ sinh răng miệng và cơ thể thường xuyên.
- Bảo đảm giường sạch sẽ, đặc biệt ở người bệnh có nôn máu hoặc đi ngoài ra máu để tránh tình trạng bội nhiễm vi khuẩn bệnh viện.
- Dinh dưỡng đầy đủ: thức ăn dễ tiêu hóa và đủ năng lượng.
Tài liệu tham khảo
- Sốt xuất huyết Dengue 2760/QD-BYT 04/07/2023