GIỚI THIỆU
Ống thông Blakemore là phương tiện dạng ống có hai bóng chèn, được sử dụng nhằm cầm máu tạm thời trong xử trí xuất huyết tiêu hoá do vỡ tĩnh mạch thực quản. Trong hệ thống này, bóng tròn (bóng dạ dày) có nhiệm vụ bịt và ép vào vùng ngay dưới lỗ tâm vị; còn bóng dài (bóng thực quản) được bơm căng để chèn ép các tĩnh mạch thực quản đã dãn.
Đặt sonde Blacke More
ĐẶT ĐIỂM SONDE BLAKE MORE
Sonde Blake More - Create Medic
Ở đây mô tả theo đại diện: Ống thông do hãng Create Medic (Nhật Bản) sản xuất.
- Thiết kế gồm 2 bóng chèn và 3 cổng: 1 cổng để bơm khí vào bóng thực quản, 1 cổng để bơm khí vào bóng dạ dày, và 1 cổng để bơm rửa dẫn lưu dịch dạ dày với đầu ống có 4 lỗ.
- Kích thước: 18Fr.
- Dung tích bóng dạ dày: 300 ml (chứa khí).
- Áp lực bóng thực quản: 30 mmHg, tối đa 40 mmHg.
CHỈ ĐỊNH
- Xuất huyết tiêu hoá cấp, lâm sàng nghi do dãn vỡ tĩnh mạch thực quản mà các biện pháp nội soi can thiệp chưa sẵn sàng hoặc trong lúc chờ đợi sẵn sàng can thiệp bằng nội soi.
Triệu chứng xuất huyết tiêu hóa trên
- Nôn ra máu: chất nôn có máu hoặc giống bã cà phê.
- Dịch hút qua ống thông dạ dày: dịch máu hoặc giống bã cà phê.
- Đại tiện phân đen (đặc trưng).
- Phân có màu nâu hoặc máu đỏ tươi kèm rối loạn huyết động.
Nghi ngờ do dãn vỡ tĩnh mạch thực quản khi
- Tiền sử: dãn tĩnh mạch thực quản/chảy máu do dãn vỡ tĩnh mạch thực quản.
- Tiền sử: bệnh gan/ xơ gan.
- Có sao mạch, tuần hoàn bàng hệ, cổ chứng, lách lớn.
- Hội chứng não gan.
- Thiếu máu bất sản, giảm Albumin.
TIẾP CẬN XỬ TRÍ
- Xem xét đặt nội khí quản để bảo vệ đường thở.
- Đặt sonde Blakemore.
- Kết hợp với thuốc: Octreotide bolus và truyền tĩnh mạch(*).
- Kháng sinh dự phòng.
- Nội soi can thiệp: thắt búi tĩnh mạch dãn bằng vòng cao su, chích xơ hoá búi tĩnh mạch dãn, tiêm keo cho tĩnh mạch dạ dày dãn.
Kỹ thuật đặt sonde Blacke More
Chuẩn bị dụng cụ
Trang thiết bị và dụng cụ
- Sonde Blake more
- Bơm tiêm 60 ml
- Chậu nước sạch (bơm bóng chèn dạ dày-thực quản test kiểm tra rò rỉ)
- Thuốc tê dạng xịt (Xylocain Spray 10%)
- Gel bôi trơn(ví dụ: Paraphin, KY)
- Thiết bị đo áp lực bóng chèn
- Dây treo(tạo từ băng cuộn hoặc dây thay thế khác)
- Chai dịch truyền 500ml (bất kỳ)
- Cọc truyền dịch >> kết nối tạo thành hệ thống ròng rọc kéo giữ sonde blakemore bằng chai dịch truyền thông qua dây treo
- Túi dẫn lưu dịch dạ dày
- Xem xét tiêm atropine(dự phòng phản xạ phế vị).
Chuẩn bị bệnh nhân
- Đặt bệnh nhân tư thế Fowler (đầu giường cao 30 - 45 độ)
- Xịt thuốc gây tê vùng mũi và hầu họng
Tiến hành
- Bóng chèn được loại bỏ khí(sau khi test dưới chậu nước), gấp lại và bôi Gel bôi trơn.
- Đặt ống thông Blakemore qua mũi vào dạ dày đến ít nhất 45-50cm.
- Sau đó bóng chèn dạ dày được bơm phồng với 100ml không khí.
- Chụp X quang để xác định vị trí của bóng chèn dạ dày ngay dưới cơ hoành.
- Bóng chèn dạ dày được bơm đầy thêm 200-350ml không khí(đủ tổng 300-450 ml khí tuỳ hướng dẫn của nhà sản xuất thiết bị).
- Sau đó, kéo ống thông đến khi cảm nhận thấy sự đề kháng.
- Treo lên bằng dây treo (băng cuộn) tới chai nước muối 500ml bởi cọc truyền dịch.
Treo lên bằng dây treo kiểu ròng rọc
- Dùng thiết bị bơm bóng chèn, bơm khí vào bóng chèn thực quản tới 30 – 45 mmHg (không được dùng bơm tiêm để bơm khí), tốt nhất là 30 mmHg nếu có thể(mà vẫn đảm bảo cầm máu).
- Kết nối cổng hút rửa dạ dày, rửa làm sạch máu cục và dịch dư thừa từ dạ dày. Sau đó, kết nối với túi dẫn lưu.
Theo dõi và xử lý tiếp
- Sau mỗi 5 – 6 giờ xả bóng chèn thực quản (tới 25 mmHg) trong 5 phút để giảm nguy cơ hoại tử thực quản do áp lực, sau đó bơm trở lại giữ ở mức 30 - 40 mmHg để đảm bảo áp lực cầm máu.
- Sau mỗi 12 giờ, xác định lại tình trạng chảy máu bằng hút rửa dạ dày. Nếu hết chảy máu, có thể xả bóng thực quản, bỏ cọc treo, dán giữ ống để theo dõi; nếu chảy máu trở lại có thể bơm bóng chèn trở lại.
- Giữ bóng được bơm phồng đến 24 giờ khi cần thiết.
BIẾN CHỨNG
- Ngạt thở.
- Tắc đường thở.
- Vỡ thực quản (chủ yếu).
- Hoại tử thực quản và dạ dày do áp lực.
- Viêm phổi do hít.
- Chảy máu mũi.
- Loét họng.
Tài liệu tham khảo
- Xuất huyết tiêu hóa trên. HSCC
- All Silicone Sengstaken Blakemore Tube