Đồng Thuận Quan Điểm Của Một Số Chuyên Gia Của Phân Hội Tăng Huyết Áp VSH/ VNHA 2024 Về Chiến Lược Thực Hành Lâm Sàng Quản Lý Tăng Huyết Áp tại Việt Nam

• Huyết áp là thang đo liên tục của nguy cơ: Nguy cơ bệnh tim mạch không chỉ xuất phát từ ngưỡng được xem là “tăng huyết áp”, tức huyết áp phòng khám đạt ≥130/80mmHg hoặc ≥140/90mmHg, tùy theo hiệp hội khuyến cáo và tài liệu đánh giá; mà còn có thể tăng dần ngay cả khi mức huyết áp cao hơn huyết áp lý tưởng ở mọi khoảng giá trị.
• Hạn chế hiểu nhầm: Thuật ngữ “huyết áp bình thường” có thể làm một số người ngộ nhận rằng chỉ cần huyết áp dưới ngưỡng “tăng huyết áp” thì nguy cơ không đáng kể. Trên thực tế, nguy cơ tăng dần theo mức huyết áp và không chỉ bắt đầu từ các mức cao.
• Bằng chứng từ 2002 đến nay: Levingston ghi nhận người trên 40 tuổi với HA bình thường vẫn có mối liên quan mạnh và trực tiếp với tỷ lệ tử vong do mạch máu (và tử vong chung), trong khi không có bằng chứng về một ngưỡng cố định; ít nhất là đến mức HA 115/75 mmHg. Năm 2020, Whelton thực hiện nghiên cứu MESA, theo dõi 14,3 năm trên 1.457 người không có YTNC kinh điển, có HATT từ 90-130mmHg và ghi nhận: mỗi khi HATT tăng 10mmHg thì nguy cơ bệnh tim mạch do xơ vữa (BTMDXV) qua canxi hóa mạch vành tăng 53%. Ở BLTTC 2021, việc giảm mỗi 5mmHg HATT và mỗi 3mmHg HATTr đều làm giảm 10% các biến cố tim mạch, không phụ thuộc có hay không tiền sử bệnh tim mạch. Kết quả SPRINT của Smith tháng 4 năm 2024 về HATTr cho thấy việc giảm HATTr<70 mmHg không phải là rào cản điều trị. Các khảo sát của Emily Herrets trên đoàn hệ 1 triệu dân tại Anh cho thấy ngưỡng <120/70 mmHg có nguy cơ tim mạch thấp hơn. Các nghiên cứu của Noel Muller và Casey cho thấy HA tăng theo tuổi khi con người tiếp cận với môi trường sống hiện đại hoặc ăn mặn. Năm 2021, Marios A. và cộng sự phân tích ngẫu nhiên di truyền (Mendelian randomization, MR) không tìm thấy bằng chứng cho mối quan hệ dạng chữ J; thay vào đó xác nhận rằng nguy cơ nhồi máu cơ tim giảm đều đặn khi HATTr giảm, kể cả ở những người có HATTr cơ bản thấp, qua đó củng cố mạnh mẽ cho mức HA dưới 120/70mmHg là mức HA không tăng.
• Khuyến khích quản lý HA tích cực hơn: Việc sử dụng thuật ngữ “huyết áp không tăng" nhằm nhấn mạnh rằng trong phạm vi hợp lý, mức HA càng thấp càng mang lại lợi ích, thay vì chỉ tập trung duy trì “dưới ngưỡng bình thường”. Tuy nhiên để phù hợp với thuật ngữ lâu nay đã quen dùng, thống nhất sử dụng cụm từ “huyết áp không tăng (bình thường)”.

• Theo AHA/ACC 2017 (11), Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đã áp dụng phân loại tương tự; hiện nay, dựa trên các chứng cứ từ nghiên cứu của Forouzanfar năm 2017, thử nghiệm ACCORD 2010, SPRINT 2014 và 2021, thử nghiệm RESPECT năm 2019, thử nghiệm ESPRIT năm 2024, HATT 120-139 mmHg và/hoặc HATTr 70-89mmHg được xem là mức nguy cơ gia tăng bệnh tim mạch. VSH/VNHA thống nhất sử dụng thuật ngữ “tiền tăng huyết áp” như JNC VII đã dùng trước đây.

Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu như SPRINT, ESPRIT, CRHCP cho thấy HA từ mức >130-180 mmHg làm gia tăng nguy cơ bệnh tim mạch, các phân tích tổng hợp từ những thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên (RCT) vẫn chứng minh lợi ích của liệu pháp hạ huyết áp đối với người bệnh có huyết áp ≥140/90 mmHg, đặc biệt ở nhóm nguy cơ mắc bệnh tim mạch (CVD) ≥10% trong vòng 10 năm.

Do đó, cần thống nhất ngưỡng chẩn đoán tăng huyết áp như sau:

Chẩn đoán THA chính xác phụ thuộc vào việc thực hiện đo huyết áp đúng quy trình ở nhiều môi trường: môi trường lâm sàng (phòng khám) (HAPK), có thể dùng thiết bị cơ bóp tay hoặc thiết bị tự động, có hoặc không có nhân viên y tế; và môi trường ngoài phòng khám (HANPK). Các phương pháp cụ thể bao gồm:

Đo huyết áp tại nhà (HATN): Là huyết áp do bệnh nhân tự thực hiện tại nhà bằng thiết bị được chứng nhận.

Đo huyết áp lưu động (HALĐ): Là đo huyết áp ngoài phòng khám bằng thiết bị tự động trong thời gian dài, thường là 24 giờ, đo tại các khoảng thời gian cố định nhằm cung cấp thông tin đầy đủ hơn cho chẩn đoán và phân loại THA (Hình 3).

Hình 3. Các phương pháp đo HA

Chẩn đoán THA và tiền THA cần xác định bằng HA ngoài phòng khám (HATN hoặc HALĐ) hoặc ít nhất đo thêm 1 lần HAPK.

• THA duy trì ngày đêm: Huyết áp tăng cao cả ban ngày và ban đêm.
• THA ẩn giấu ban đêm (THA ban đêm đơn độc) khi HALĐ ban đêm trung bình ≥ 120/70mmHg, HALĐ 24 giờ < 130/80 mmHg, HALĐ ban ngày < 135/85mmHg. HATT thường giảm 10%–20% trong khi ngủ. Bốn kiểu HA giảm sau đây được định nghĩa theo mức giảm trung bình của HA ban đêm so với ban ngày: giảm cực đại (extreme dipper): >20%; giảm (dipper): 10%−20%; không giảm (non-dipper) <10%; tăng nghịch đảo (giảm ngược) (reverse dipper). Sinh lý bình thường giảm 10-20%. Các nghiên cứu hiện tại chỉ ra rằng THA ban đêm đơn độc có xu hướng thường gặp ở người lớn tuổi, giới tính nam, chỉ số khối cơ thể (BMI) cao hơn, uống nhiều rượu hơn, nhịp tim nhanh hơn vào ban đêm và mức cholesterol trong máu tăng cao hoặc glucose máu cao, bệnh thận mạn, ĐTĐ; hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA)... THA ban đêm có tiên lượng xấu liên quan với tử vong cao hơn THAPK. Tăng huyết áp ban đêm liên quan đến tăng nguy cơ bệnh tim mạch, bệnh mạch máu não bao gồm đột quỵ, sa sút trí tuệ và bệnh Alzheimer ở nam giới lớn tuổi. HA ban đêm giảm cực đại, đặc biệt ở bệnh nhân chưa được điều trị, cũng làm tăng nguy cơ các biến cố (Hình 9). Điều trị THA về đêm: Hiện chưa có bằng chứng đáng tin cậy rằng thuốc hạ HA nên được dùng vào buổi tối để điều trị THA về đêm. Điều trị THA ban đêm như THA có các bệnh đồng mắc hoặc THA thứ phát hình 14.1

• Sau khi đã có chẩn đoán, bệnh nhân được khuyến khích tiếp tục tự đo HATN hàng ngày để giám sát và duy trì tuân thủ kiểm soát huyết áp. Điều này giúp phát hiện sớm các xu hướng bất thường trong trị số huyết áp và theo dõi hiệu quả của các biện pháp điều trị.
• Bệnh nhân nên có máy đo HATN để có thể theo dõi từ xa; với tự đo HATN loại mới có thể cung cấp các thông số cần thiết để quản lý tốt HA, được xem là phương pháp theo dõi trung tâm cá thể hóa.
• Theo dõi liên tục không chỉ giúp bác sĩ có dữ liệu thực tế về sự thay đổi huyết áp trong thời gian dài mà còn giúp bệnh nhân có ý thức tốt hơn về tình trạng sức khỏe. Bệnh nhân cũng có thể ghi chép hoặc sử dụng các ứng dụng theo dõi để lưu trữ số liệu huyết áp, giúp bác sĩ đánh giá và điều chỉnh điều trị kịp thời.
• Khi bệnh nhân thực hiện việc tự đo và ghi chép huyết áp, họ sẽ cảm thấy có trách nhiệm và tham gia tích cực hơn vào quá trình điều trị. Thông qua các buổi tái khám định kỳ, bệnh nhân có thể thảo luận về kết quả theo dõi với bác sĩ, từ đó cải thiện sự hợp tác giữa hai bên và giúp bác sĩ có đủ thông tin để xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp nhất.

Đ1 - ĐO HUYẾT ÁP – (Track BP) trong lộ trình 5Đ thực hành lâm sàng giúp tạo nền tảng cho việc chẩn đoán chính xác và theo dõi sát sao tình trạng huyết áp của bệnh nhân. Đây là bước đầu tiên nhưng rất quan trọng, để bác sĩ có thể chẩn đoán và đánh giá hiệu quả điều trị và đưa ra các quyết định chính xác nhằm cải thiện sức khỏe tim mạch của bệnh nhân; đồng thời bệnh nhân được trao quyền tự do và tự theo dõi quản lý huyết áp của mình.

• Nhằm thiết lập chẩn đoán đầy đủ toàn diện ở người bệnh có THA với các mức độ, giai đoạn THA qua tiền sử cá nhân và gia đình, thăm khám lâm sàng, các xét nghiệm, sàng lọc nguyên nhân THA thứ phát, các yếu tố tham gia phát triển THA, các yếu tố nguy cơ tim mạch đi kèm, tổn thương cơ quan trung gian do THA (HMOD), các bệnh cảnh đồng mắc tim mạch, thận và não, theo Hình 12.
• Thực hiện qua các bước: Bệnh nhân đi khám sàng lọc đo huyết áp hoặc đi khám bệnh bất kỳ bệnh nào thông qua kiểm tra HA, phát hiện có Tiền THA hoặc THA. Tiến hành khảo sát thăm khám toàn diện với hỏi kỷ tiền sử y khoa, tiền sử dùng thuốc, khám lâm sàng toàn diện, xét nghiệm, tổng hợp phân tầng nguy cơ. Mục đích của đánh giá lâm sàng là chẩn đoán tăng huyết áp chính xác, xác định đánh giá các yếu tố có khả năng góp phần gây tăng huyết áp, xác định các yếu tố nguy cơ CVD khác, xác định các bệnh đi kèm có liên quan, sàng lọc các nguyên nhân thứ phát tiềm ẩn gây tăng huyết áp (nếu có chỉ định) (bảng 9,10,11 và Hình 11,12)
• Từ đó thiết lập một chẩn đoán cụ thể đầy đủ và thảo luận thông báo cho bệnh nhân cùng quyết định chế độ điều trị theo đúng chiến lược hoặc cần tham vấn thêm chuyên gia hội chẩn chuyển viện, theo Hình 11.

Tăng huyết áp thứ phát là tình trạng có thể điều trị nếu xác định được nguyên nhân cơ bản. Việc chẩn đoán và xử lý kịp thời không chỉ giúp kiểm soát huyết áp mà còn ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.

ddddđ

Tóm lược 2Đ Đánh giá toàn diện (Review Patient) trong chiến lược 5Đ thực hành lâm sàng giúp các bác sĩ có cái nhìn chẩn đoán toàn diện về tình trạng sức khỏe của bệnh nhân, từ đó cá thể hóa và tối ưu hóa kế hoạch điều trị. Thông qua đánh giá chi tiết và đa chiều, bác sĩ có thể xác định các yếu tố ảnh hưởng đến huyết áp, giúp điều chỉnh điều trị để đạt được hiệu quả tốt nhất và giảm nguy cơ biến chứng.

• Trao đổi thảo luận với bệnh nhân đi đến thống nhất cùng quyết định chung về điều trị. Đây là một vấn đề rất quan trọng. Cần dành thời gian thực hiện mô tả bệnh lý chính và tạo niềm tin về điều trị: ứng dụng trong việc truyền đạt chẩn đoán tăng huyết áp cho bệnh nhân. Khi truyền đạt chẩn đoán tăng huyết áp cho bệnh nhân, việc hiểu rõ các mô tả bệnh lý và niềm tin về điều trị là vô cùng quan trọng. Cách bệnh nhân hiểu về bệnh lý tăng huyết áp, mức độ nguy hiểm của nó, và niềm tin của họ về hiệu quả điều trị sẽ ảnh hưởng lớn đến việc tuân thủ điều trị và quản lý bệnh. Ngoài ra, giới tính có thể ảnh hưởng đến cách bệnh nhân cảm nhận về bệnh và điều trị, do đó cần lưu ý đến yếu tố này khi giao tiếp với bệnh nhân.
• Nguyên nhân: Bệnh nhân thường muốn biết lý do gây tăng huyết áp. Đối với một số người, đặc biệt là nam giới, nguyên nhân có thể được lý giải qua các yếu tố như căng thẳng, thói quen không lành mạnh hoặc di truyền. Phụ nữ có thể liên hệ tăng huyết áp với các yếu tố như nội tiết, cảm xúc, hoặc lo lắng trong gia đình.
• Triệu chứng: Một số bệnh nhân có thể cho rằng tăng huyết áp luôn có triệu chứng rõ rệt như đau đầu, chóng mặt. Làm rõ rằng tăng huyết áp thường không có triệu chứng cụ thể và nhấn mạnh rằng việc đo huyết áp định kỳ là quan trọng, ngay cả khi không có biểu hiện nào.
• Tính nghiêm trọng: Bệnh nhân cần hiểu rằng tăng huyết áp có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng nếu không kiểm soát. Tuy nhiên, cách tiếp cận cần mềm mỏng, tránh gây lo lắng thái quá.
• Khả năng kiểm soát: Đảm bảo bệnh nhân hiểu rằng tăng huyết áp có thể được kiểm soát tốt qua thay đổi lối sống và tuân thủ điều trị. Nam giới có thể có xu hướng nghĩ rằng tăng huyết áp là không tránh khỏi, trong khi phụ nữ thường xem việc điều trị là khả thi hơn.

• Hiệu quả của điều trị: Một số bệnh nhân có thể nghi ngờ hiệu quả của thuốc, đặc biệt là nếu họ không cảm thấy triệu chứng. Cần truyền tải rằng thuốc giúp ngăn ngừa biến chứng lâu dài, không chỉ là giảm triệu chứng tức thời.
• Lo ngại về tác dụng phụ: Phụ nữ có thể lo lắng về tác dụng phụ của thuốc hơn so với nam giới. Điều này cần được giải thích rõ ràng và thảo luận để trấn an bệnh nhân về hiệu quả và tính an toàn của thuốc khi sử dụng đúng liều.
• Niềm tin về thay đổi lối sống: Nam giới thường đánh giá cao các biện pháp thay đổi lối sống (như tập thể dục) hơn là dùng thuốc. Cung cấp các lựa chọn thay đổi lối sống phù hợp và khuyến khích phối hợp giữa lối sống lành mạnh và điều trị dược lý.

• Cá thể hóa thông điệp: Sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu và phù hợp với niềm tin và trải nghiệm của từng giới tính. Ví dụ, nhấn mạnh lợi ích của việc duy trì sức khỏe để chăm sóc gia đình khi nói chuyện với phụ nữ, hoặc khuyến khích trách nhiệm tự chăm sóc sức khỏe khi nói chuyện với nam giới.
• Tăng cường giáo dục: Giải thích rõ ràng về sự nguy hiểm của "kẻ giết người thầm lặng" này và vai trò của bệnh nhân trong việc quản lý bệnh.
• Hỗ trợ cảm xúc: Một số bệnh nhân, đặc biệt là phụ nữ, có thể cần thêm hỗ trợ về mặt cảm xúc khi nhận chẩn đoán. Khuyến khích họ chia sẻ cảm xúc và giải tỏa những lo ngại về bệnh lý cũng như điều trị. Như vậy, việc truyền đạt chẩn đoán tăng huyết áp nên dựa trên sự hiểu biết sâu sắc về các mô tả bệnh lý và niềm tin về điều trị của bệnh nhân, đồng thời nhạy cảm với yếu tố giới tính để tối ưu hóa quá trình giao tiếp và thúc đẩy tuân thủ điều trị.

Hình 14. Điều trị không dùng thuốc: Can thiệp thay đổi lối sống

• Kế hoạch điều trị luôn bắt đầu nền tảng thay đổi lối sống đã được chứng minh hạ áp hình
• Chế độ ăn uống: Khuyến cáo bệnh nhân ăn giảm muối, tiêu thụ ít thực phẩm chế biến sẵn và ăn nhiều rau quả, các loại hạt, thực phẩm giàu kali và chất xơ chế độ DASH.
• Giảm tiêu thụ đường tự do có trong các loại đồ uống có đường, chẳng hạn như nước ngọt và nước ép trái cây có thêm đường., tối đa không quá 10% tổng năng lượng và nên giảm tiêu thụ ngay từ lúc trẻ
• Giảm lượng muối tiêu thụ
• Natri chủ yếu được tiêu thụ dưới dạng muối từ thực phẩm chế biến sẵn hoặc thêm vào khi nấu ăn
• Hạn chế muối < 5 g (khoảng 2 g natri) hoặc 1 muỗng cà phê mỗi ngày
• Tăng cường lượng kali tiêu thụ:
• Tăng tiêu thụ kali, tốt nhất là qua chế độ ăn, ngoại trừ bệnh nhân THA có bệnh thận mạn tiến triển. Thực phẩm giàu kali bao gồm đậu trắng, bơ và chuối
• Sử dụng các chất thay thế gồm muối NaCl 75% và 25% KCL cho những người tiêu thụ chế độ ăn nhiều muối.
• Tập cường tập thể dục: Tập thể dục aerobic cường độ vừa /thấp: chẳng hạn như đi bộ, đạp xe, hoặc bơi lội vừa phải ít nhất 150 phút mỗi tuần (ít nhất 30 phút, 5–7 ngày/tuần) hoặc thay thế bằng 75 phút tập thể dục aerobic cường độ mạnh mỗi tuần, chia ra 3 ngày, được khuyến nghị, hoạt động này nên được kết hợp với các bài tập kháng lực động hoặc tĩnh cường độ thấp hoặc vừa (2–3 lần/tuần) để giúp giảm huyết áp và nguy cơ mắc bệnh tim mạch nhưng phải bảo đảm an toàn. Cách tính tần số nhịp tim luyện tập hiệu qủa theo cường độ và giới hạn an toàn.
• Kiểm soát cân nặng: Giảm cân đối với bệnh nhân thừa cân giúp giảm huyết áp BMI 20-25, vòng eo ở nam <94cm và nữ <80cm.
• Giảm stress và tránh lối sống tĩnh tại: Khuyến khích các hoạt động thư giãn như thiền, yoga hoặc các bài tập thở để giảm căng thẳng.
• Hạn chế rượu và tránh thuốc lá: Khuyến khích bệnh nhân hạn chế uống rượu <200g/ tuần đến 0. Bỏ thuốc lá vì chúng đều có thể làm tăng huyết áp.
• Sống trong môi trường tốt không ô nhiễm không khí, tiếng ồn.

Hình 15. Chiến lược điều trị thuốc và can thiệp ở người già suy yếu

3Đ: Điều trị toàn diện cho bệnh nhân tăng huyết áp không chỉ tập trung theo phác đồ cá thể hóa trong thực hành lâm sàng tăng huyết áp. Quan trọng là trao đổi với bệnh nhân để họ nhận thức mối nguy hại nếu không điều trị đúng cách và lợi ích của việc kiểm soát huyết áp. Việc tạo niềm tin và trao quyền cho bệnh nhân tham gia vào quá trình điều trị giúp họ cảm thấy có trách nhiệm và chủ động hơn trong việc quản lý sức khỏe của mình. Qua đó, bác sĩ và bệnh nhân cùng cam kết thực hiện các chỉ định, tuân thủ điều trị để kiểm soát huyết áp hiệu quả, giảm thiểu nguy cơ biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống

• Bác sĩ sẽ hỏi bệnh nhân về các tác dụng phụ mà họ có thể gặp phải khi sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp, chẳng hạn như ho khan, chóng mặt, mệt mỏi, buồn nôn, hoặc phù chân. Phản ứng của cơ thể với thuốc là rất quan trọng để bác sĩ có thể xác định xem có cần thay đổi loại thuốc hoặc liều lượng không.
• Khi phát hiện tác dụng phụ không dung nạp, bác sĩ có thể thay đổi huốc hoặc đưa ra các biện pháp hỗ trợ giúp bệnh nhân giảm bớt các triệu chứng không mong muốn.

• Việc thay đổi lối sống đóng vai trò quan trọng trong dự phòng và kiểm soát huyết áp, nên bác sĩ cũng sẽ hỏi bệnh nhân về các biện pháp cải thiện lối sống đã thực hiện (chế độ ăn, tập thể dục, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia). Theo dõi quá trình này giúp đánh giá mức độ tuân thủ và hiệu quả của các biện pháp không dùng thuốc. Đặc biệt trong luyện tập gắng sức cường độ cao (bảng )
• Nếu bệnh nhân gặp khó khăn trong việc duy trì những thay đổi này, bác sĩ có thể cung cấp thêm các hỗ trợ hoặc gợi ý các phương pháp dễ thực hiện hơn

• Các buổi tái khám định kỳ cũng là cơ hội để đánh giá lại về sự đáp ứng cải thiện mức độ THA, HMOD, bệnh đồng mắc, động viên bệnh nhân, giúp họ duy trì động lực trong việc tuân thủ kế hoạch điều trị. Bác sĩ có thể ghi nhận những cải thiện trong chỉ số huyết áp và sức khỏe tổng thể để bệnh nhân thấy được kết quả tích cực từ nỗ lực của họ.
• Khi bệnh nhân đạt được các mục tiêu ngắn hạn, bác sĩ có thể thiết lập thêm những mục tiêu mới để duy trì tiến độ cải thiện sức khỏe.

• Dựa trên các dữ liệu thu thập từ việc theo dõi huyết áp, các triệu chứng của bệnh nhân, và sự thay đổi trong lối sống, bác sĩ sẽ điều chỉnh phương pháp điều trị để phù hợp hơn với tình trạng hiện tại.
• Việc điều chỉnh phác đồ giúp đảm bảo rằng kế hoạch điều trị luôn đáp ứng nhu cầu của bệnh nhân, giúp kiểm soát huyết áp hiệu quả và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Hình 16. Kiểm tra đáp ứng điều trị

Đáp ứng với điều trị: Kiểm tra theo dõi - (Check respone) trong chiến lược thực hành lâm sàng giúp duy trì kiểm soát tốt huyết áp của bệnh nhân thông qua việc đánh giá liên tục và điều chỉnh phác đồ điều trị. Theo dõi phản ứng của bệnh nhân không chỉ hỗ trợ quá trình điều trị mà còn tăng cường sự hợp tác giữa bác sĩ và bệnh nhân, góp phần đạt được các mục tiêu điều trị và giảm nguy cơ biến chứng.

• Bệnh nhân phải hiểu rõ về tầm quan trọng của việc tuân thủ phác đồ điều trị, giúp họ hiểu tại sao việc dùng thuốc đều đặn và thay đổi lối sống là cần thiết để kiểm soát huyết áp. Khi bệnh nhân nhận thức được tác động tích cực của việc tuân thủ điều trị, họ sẽ có động lực duy trì.
• Cung cấp tài liệu giáo dục, video, hoặc hướng dẫn để giúp bệnh nhân hiểu về các biến chứng có thể xảy ra nếu họ không tuân thủ điều trị, như đột quỵ, suy tim và bệnh thận

• Bác sĩ sẽ cố gắng đơn giản hóa phác đồ điều trị để bệnh nhân dễ dàng thực hiện hơn, chẳng hạn như giảm số lượng liều thuốc phải uống mỗi ngày bằng cách sử dụng thuốc phối hợp liều cố định.
• Các biện pháp này giúp bệnh nhân không bị nhầm lẫn hoặc quên uống thuốc.

• Khuyến khích bệnh nhân sử dụng ứng dụng nhắc nhở trên điện thoại hoặc các thiết bị đeo tay để nhắc nhở về thời gian uống thuốc, đo huyết áp và ghi lại các chỉ số liên quan. Công nghệ giúp bệnh nhân kiểm soát lịch trình điều trị dễ dàng và có tính tự giác hơn.
• Một số ứng dụng sức khỏe còn có tính năng theo dõi tiến trình, cung cấp báo cáo về huyết áp và tình trạng sức khỏe của bệnh nhân để họ có thể nhìn thấy những cải thiện và thành quả trong quá trình điều trị.

• Bác sĩ và đội ngũ y tế nên xây dựng một mối quan hệ hỗ trợ với bệnh nhân, giúp bệnh nhân cảm thấy được quan tâm và khuyến khích. Việc này có thể bao gồm các buổi tái khám định kỳ hoặc giao tiếp qua điện thoại/email để kiểm tra tình trạng và nhắc nhở bệnh nhân về tầm quan trọng của việc tuân thủ điều trị.
• Đồng thời, gia đình cũng có thể đóng vai trò hỗ trợ trong việc nhắc nhở bệnh nhân về lịch trình uống thuốc và khuyến khích họ duy trì lối sống lành mạnh.

• Ghi nhận những cải thiện mà bệnh nhân đã đạt được và động viên họ tiếp tục tuân thủ điều trị. Những tiến bộ dù nhỏ cũng là động lực giúp bệnh nhân cảm thấy hài lòng và kiên trì trong việc điều trị.
• Đặt ra các mục tiêu ngắn hạn và dài hạn cho bệnh nhân, giúp họ thấy rõ những lợi ích tích cực từ việc tuân thủ phác đồ điều trị. Mỗi lần đạt được một mục tiêu, bệnh nhân sẽ có thêm động lực để tiếp tục tiến trình.
• Theo Tổ chức Y tế Thế giới, có năm khía cạnh khác nhau ảnh hưởng đến việc tuân thủ thuốc, bao gồm các yếu tố xã hội/kinh tế, liên quan đến liệu pháp, bệnh nhân, tình trạng bệnh, và hệ thống y tế. Do đó, lý do không tuân thủ thuốc thường phụ thuộc vào bối cảnh và khó có thể có một phương pháp chung cho tất cả (hình 14).
• Các hệ thống y tế có thể cần suy nghĩ lại về cách hỗ trợ bệnh nhân THA. Việc tích hợp các chiến lược sức khỏe hành vi, hệ thống hỗ trợ từ cộng đồng, và các can thiệp công nghệ như nhắc nhở hoặc thiết bị theo dõi tuân thủ kỹ thuật số có thể cung cấp thêm công cụ giúp bệnh nhân vượt qua thách thức tuân thủ. Quan trọng hơn, các bác sĩ có thể hưởng lợi từ việc đào tạo để hiểu rõ hơn các sắc thái của việc tuân thủ và các yếu tố đa dạng ảnh hưởng đến nó.

Hình 17. Tổ chức Y tế Thế giới nhấn mạnh năm khía cạnh khác nhau ảnh hưởng đến việc tuân thủ thuốc