Vi rút gây viêm phổi ở người (hMPV)

• Chỉ một số quốc gia có chương trình theo dõi và báo cáo xu hướng đối với HMPV; vì vậy, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hiện chưa có hiểu biết đầy đủ về mức độ lan truyền ở mọi khu vực và điều kiện khí hậu. Các nghiên cứu ghi nhận rằng tại các vùng ôn đới, HMPV chủ yếu xuất hiện vào cuối mùa đông và mùa xuân, trùng thời điểm với nhiều virus đường hô hấp thông thường khác như cúm theo mùa và RSV. Dù vậy, virus vẫn tiếp tục lưu hành ở mức độ thấp hơn và vẫn gây bệnh quanh năm ở một số thời điểm.
• Ước tính có khoảng 10% đến 12% các bệnh đường hô hấp ở trẻ em do HMPV. Phần lớn các ca diễn tiến nhẹ; tuy nhiên, khoảng 5% đến 16% trẻ em có thể phát triển nhiễm trùng đường hô hấp dưới, bao gồm viêm phổi.
• Virus metapneumovirus ở người (HMPV) có khả năng gây bệnh đường hô hấp trên và dưới ở mọi lứa tuổi, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người lớn tuổi và những người có suy giảm miễn dịch.
• HMPV là nguyên nhân thường gặp gây nhiễm trùng đường hô hấp trên ở trẻ sơ sinh và trẻ em dưới 5 tuổi. Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể mắc HMPV, nhóm trẻ sơ sinh, người lớn tuổi và các bệnh nhân có bệnh lý nền làm suy yếu miễn dịch (bao gồm COPD và hen suyễn) có nguy cơ bị bệnh nặng cao hơn.

HMPV có khả năng lây từ người nhiễm sang người khác thông qua:

• Dịch tiết từ ho và hắt hơi.
• Tiếp xúc cá nhân gần gũi, ví dụ chạm, hôn, ôm hoặc bắt tay..
• Chạm vào các vật thể hoặc bề mặt như điện thoại, tay nắm cửa, bàn phím hoặc đồ chơi có chứa vi-rút, sau đó chạm vào miệng, mũi hoặc mắt.

Tại Hoa Kỳ, HMPV thường lưu hành theo từng mùa hàng năm riêng biệt; giai đoạn lưu hành bắt đầu vào mùa đông và kéo dài cho đến hoặc qua mùa xuân.

Mặc dù bất kỳ người nào cũng có thể mắc hMPV, nguy cơ tiến triển thành bệnh nặng tăng lên khi thuộc một trong các nhóm sau:

• Trẻ em dưới 5 tuổi (đặc biệt là trẻ sinh non) hoặc người trên 65 tuổi.
• Có tình trạng suy giảm hệ miễn dịch (do HIV, ung thư hoặc rối loạn tự miễn dịch, hoặc do thuốc ức chế hệ thống miễn dịch).
• Bị hen suyễn hoặc COPD.

Trong một số trường hợp, hMPV có thể gây biến chứng. Các biến chứng này có thể trở nên nghiêm trọng và cần nhập viện, bao gồm:

• Viêm tiểu phế quản.
• Viêm phế quản.
• Viêm phổi.
• Cơn hen suyễn hoặc đợt COPD tái phát.
• Nhiễm trùng tai (viêm tai giữa).

Thông thường, người nhiễm hMPV biểu hiện bằng các triệu chứng giống cảm lạnh hoặc cúm, bao gồm:

• Ho.
• Sốt.
• Đau họng.
• Chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi.
• Đau nhức cơ thể.
• Đau đầu.

Một số người bệnh có thể diễn tiến nặng hơn, gây nhiễm trùng ở phổi (viêm phổi) hoặc tổn thương đường dẫn khí vào phổi (viêm tiểu phế quản, viêm phế quản). Các biểu hiện nghiêm trọng hơn có thể bao gồm thở khò khè, khó thở, đau ngực, chóng mặt, phát ban, mệt mỏi nghiêm trọng, mất nước hoặc sốt dai dẳng không thuyên giảm. Thời gian ủ bệnh ước tính từ 3 đến 6 ngày. Thời gian trung bình của bệnh có thể thay đổi tùy theo mức độ nặng, nhưng nhìn chung tương tự các nhiễm trùng đường hô hấp do vi-rút khác. Đối với các trường hợp viêm phổi do virus mức độ nhẹ, bệnh thường kéo dài vài ngày đến một tuần. Khi bệnh nặng, thời gian khỏi bệnh có thể dài hơn, và có thể xuất hiện các triệu chứng tồn tại dai dẳng như ho hoặc kéo dài thời gian hồi phục.

Do hMPV là virus đường hô hấp mới được phát hiện gần đây, nên trong thực hành có thể không cân nhắc xét nghiệm hMPV thường quy. Tuy nhiên, cần xem xét chỉ định xét nghiệm vào mùa đông và mùa xuân, đặc biệt khi hMPV thường lưu hành. Nhiễm trùng hMPV thường có thể được xác nhận bằng một trong các phương pháp sau:

• Phát hiện trực tiếp bộ gen vi-rút bằng xét nghiệm khuếch đại axit nucleic (NAAT).
• Phát hiện trực tiếp kháng nguyên vi-rút trong dịch tiết đường hô hấp bằng phương pháp miễn dịch huỳnh quang hoặc miễn dịch enzym.

Tùy theo mức độ biểu hiện lâm sàng, có thể cân nhắc các phương tiện chẩn đoán hình ảnh sau:

• Xquang/CT phổi.
• Nội soi phế quản.