Mang thai - Hội chứng HELLP

Post key: 986d9d5e-47b5-555e-8c95-cb7b357020d5
Slug: mang-thai-hoi-chung-hellp
Excerpt: Hội chứng HELLP thai kỳ là tình trạng tiền sản giật biến chứng với tan máu vi mạch, men gan tăng và giảm tiểu cầu. Khi tiếp cận cấp cứu cần đánh giá theo ABCDE, theo dõi tri giác, SpO₂ và huyết áp; làm xét nghiệm tại giường/thu thập xét nghiệm (giảm tiểu cầu <100.000/µL, thiếu máu tán huyết: schistocytes/burr cells, bilirubin tăng, haptoglobin giảm, AST/ALT >70 IU/L, LDH tăng ≥2 lần giới hạn bình thường) và đánh giá thai (IUGR). Chẩn đoán cần phân biệt với TTP, gan nhiễm mỡ cấp, viêm gan cấp, ITP, HUS… Điều trị dứt điểm là sinh con; trong khi chờ sinh cần hồi sức hỗ trợ trong môi trường theo dõi chặt (HDU/ICU): đánh giá mẹ và thai, kiểm soát tăng huyết áp nặng nếu có, bắt đầu magie sulfat, điều chỉnh rối loạn đông máu và cân nhắc trì hoãn sinh khi thai <34 tuần nếu chưa trưởng thành đáng kể. Có thể dùng steroid toàn thân khi thai <34 tuần để giảm nguy cơ suy hô hấp sơ sinh. Lưu ý biến chứng nặng như DIC, phù phổi/ARDS, suy thận cấp, vỡ/nhồi máu gan, nhau bong non, sản giật, xuất huyết nội sọ.
Recognized tags: chan-doan, dieu-tri, cap-cuu, thai-phu, xet-nghiem, theo-doi

GIỚI THIỆU

Than phiền: biến đổi; đau vùng thượng vị và/hoặc đau vùng hạ sườn phải.
Chủ đề được trình bày chi tiết tại: Hội chứng HELLP

CÁC DẤU HIỆU

Các dấu hiệu khi tiếp cận ban đầu
Thứ tự Mô tả
A (đường thở) Kiểm tra đường thở
B (hô hấp) Giảm oxy máu
C (tuần hoàn) ↑ Huyết áp
D (khiếm khuyết thần kinh) Ý thức thay đổi (V,P,U,D)*
E (bộ lộ thăm khám) Thần kinh dễ kích thích (phản xạ gân sâu nhanh và rung giật không kiểm soát[clonus])
LPC (xét nghiệm tại giường)
↓ Tiểu cầu, ↓ Hb, ↑ Creatinine, ↑ BUN
Xét nghiệm khác: nước tiểu: protein, ↓Haptoglobin, ↑ AST, ↑ ALT, ↑ Bilirubin, ↑ LDH
UPC (siêu âm tại giường) Thai chậm phát triển trong tử cung(IUGR - Intrauterine growth retardation)
* A (tỉnh táo), V (đáp ứng với lời nói), P (đáp ứng với kích thích đau), U (bất tỉnh), D (mê sảng)

BỆNH SỬ

Dấu hiệu và triệu chứng

  • Tan máu (vi mạch) kèm theo nồng độ men gan tăng và giảm số lượng tiểu cầu; có thể có hoặc không có tăng huyết áp.
  • +/- Các biểu hiện và triệu chứng của tiền sản giật, bao gồm đau vùng thượng vị hoặc đau vùng 1/4 bụng trên bên phải (hạ sườn phải), nhức đầu, buồn nôn và/hoặc tăng huyết áp.

Tình trạng nguy cơ

  • Tiền sử trước đây của HELLP; sinh nhiều con mỗi lần hoặc sinh nhiều con.

Chẩn đoán phân biệt

  • Ban xuất huyết giảm tiểu cầu huyết khối (TTP), gan nhiễm mỡ cấp tính khi mang thai, viêm gan cấp tính (bao gồm Herpes), ban xuất huyết giảm tiểu cầu tự miễn (ITP), hội chứng tan máu-ure huyết (HUS), v.v.

CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ

Đánh giá và chẩn đoán

  • Tan máu: phết máu ngoại vi (sự hiện diện của tế bào burr và/hoặc tế bào schistocytes gợi ý thiếu máu tán huyết vi thể); thiếu máu nặng và giảm tiểu cầu; tăng bilirubin huyết thanh ≥1,2mg/dl; giảm nồng độ haptoglobin huyết thanh.
  • Men gan tăng cao: AST và ALT > 70IU/L; LDH ≥2x2 × giới hạn bình thường, phù hợp với tình trạng tan máu.
  • Có giảm tiểu cầu (số lượng tiểu cầu < 100.000U/uL).

Can thiệp điều trị

  • Cách xử trí dứt điểm duy nhất là sinh con.
  • Trong giai đoạn chờ sinh, điều trị mang tính hỗ trợ và cần được quản lý trong môi trường theo dõi phù hợp, tức là HDU/ICU.
  • Việc xử trí ban đầu bao gồm đánh giá mẹ và thai nhi, kiểm soát tình trạng tăng huyết áp nghiêm trọng (nếu có), bắt đầu truyền magie sulfat, điều chỉnh rối loạn đông máu (nếu có) và ổn định người mẹ.
  • Phối hợp thường xuyên với bác sĩ Sản khoa và theo dõi sức khỏe của thai nhi.
  • Cân nhắc trì hoãn sinh con trong một thời gian nếu thai nhi chưa trưởng thành đáng kể (thai kỳ <34 tuần).
  • Sử dụng steroid toàn thân nhằm giảm nguy cơ mắc hội chứng suy hô hấp ở trẻ sơ sinh (thai kỳ <34 tuần).

THẬN TRỌNG

- Các biến chứng:
  • Đông máu nội mạch lan tỏa (dic).
  • Phù phổi/tràn dịch màng phổi.
  • Suy thận cấp.
  • Vỡ gan, nhồi máu gan và rối loạn chức năng gan quanh tĩnh mạch cửa.
  • Hội chứng suy hô hấp cấp tính(ards).
  • Nhau bong non.
  • Sản giật.
  • Xuất huyết nội sọ(ich).
  • Tử vong mẹ.
- Việc sử dụng corticosteroid toàn thân trong điều trị Hội chứng HELLP chưa được chứng minh.

Tài liệu tham khảo

  1. Pregnancy-HELLP Syndrome