Nội soi phế quản cấp cứu điều trị xẹp phổi ở người bệnh thở máy

GIỚI THIỆU

Soi phế quản là kỹ thuật đưa một dụng cụ đèn soi quan sát được vào lòng phế quản nhằm phục vụ chẩn đoán và can thiệp điều trị các tổn thương trong lòng khí - phế quản.
Xẹp phổi là biến chứng thường gặp ở người bệnh thở máy; nguyên nhân thường do nút đờm, cục máu đông..., dẫn đến giảm trao đổi khí ở phổi làm tình trạng người bệnh nặng lên và không cai được máy thở. Soi hút phế quản là biện pháp phù hợp để giải quyết tình trạng xẹp phổi.

Gia đình người bệnh không đồng ý thực hiện thủ thuật.
Thận trọng trong các trường hợp oxy giảm thấp: SpO₂ dưới 90%, PaO₂ dưới 50 mmHg; đồng thời khi có rối loạn nhịp tim (nhịp tim trên 120 hoặc dưới 50 nhịp /phút).

02 bác sỹ: một người tiến hành nội soi, một người theo dõi người bệnh và xử trí.
02 điều dưỡng: một người làm nội soi, một người theo dõi người bệnh và xử trí (người trực tiếp làm nội soi đã được đào tạo về kỹ thuật nội soi phế quản).

Hộp chống sốc, máy sốc điện, bộ dụng cụ đặt nội khí quản, bóng Ambu, dụng cụ cầm máu trong nội soi.

Người bệnh hoặc gia đình người bệnh đã được giải thích mục đích của thủ thuật, các tai biến trong quá trình làm thủ thuật và đồng ý thực hiện thủ thuật có giấy cam kết kèm theo.
Người bệnh được khám và đánh giá các chức năng sống: mạch, HA, nhiệt độ, SpO₂ (hoặc khí máu động mạch).
Phim chụp Xquang phổi xác định bên phổi xẹp; sơ nhận định thùy phổi bị xẹp; các xét nghiệm CTM, đông máu cơ bản, HIV, soi đờm tìm lao.

Hồ sơ bệnh án của người bệnh đang điều trị nội trú tại khoa (kèm theo phiếu cam kết nội soi phế quản và phiếu thủ thuật soi phế quản).

Kiểm tra lại hồ sơ bệnh án và chỉ định soi phế quản.
Thăm khám người bệnh: các chức năng sinh tồn gồm mạch, HA, thở, nhiệt độ, ý thức, SpO₂; đánh giá hoạt động của máy thở và máy theo dõi người bệnh.
Thiết lập chế độ thông khí nhân tạo VCV, FiO₂ oxy 100%. Dùng thuốc an thần, giãn cơ nếu cần.
Gây tê khí phế quản bằng lidocain 1% bơm qua ống nội khí quản hoặc canun mở khí quản.
Lắp đoạn ống nối mềm giữa ống máy thở và ống nội khí quản hoặc canun mở khí quản có lỗ để đưa ống soi qua, đảm bảo thông khí nhân tạo trong quá trình soi.
Sử dụng ống soi phế quản mềm có đường kính ngoài bằng 2/3 đường kính trong của ống nội khí quản hoặc canun mở khí quản để đảm bảo thông khí liên tục trong suốt quá trình soi.
Rửa phế quản phế nang nhằm giải quyết nút đờm, cục máu đông:

Đưa ống soi tới phân thùy dự kiến tiến hành rửa phế quản phế nang; đẩy ống soi xuống để ống soi bịt kín phế quản cần rửa, nhưng không đẩy quá mạnh gây tổn thương thành phế quản.
Bơm từ từ 50 ml dung dịch natriclorrua 0,9% vào lòng phế quản, vừa bơm vừa quan sát.
Giữ nguyên ống soi và hút nhẹ nhàng để lấy dịch rửa ra.
Bơm khoảng 3 lần; tổng lượng dịch khoảng 150 ml (áp lực hút -20cm H₂O đến -40cm H₂O).
Nếu không lấy được nút đờm bằng biện pháp này, có thể cần dùng kìm chuyên dụng lấy dị vật nếu cục nút khô quánh.

Trong quá trình soi cần theo dõi liên tục: mạch, HA, thở, SpO₂ và điện tim trên máy theo dõi.
Theo dõi các thông số của máy thở trong quá trình soi: áp lực đỉnh, tần số thở...

SpO₂ < 80%: cần dừng soi để tiếp tục thở máy; khi SpO₂ ≥ 90% có thể tiếp tục soi.
Loạn nhịp tim: nhịp nhanh > 140 lần hoặc < 60 lần/phút; rung thất; block nhĩ thất cấp II, cấp III.
Chảy máu: nếu cầm máu qua nội soi không kết quả thì đặt nội khí quản 2 nòng bơm cuff chèn để cầm máu; tiến hành hội chẩn phẫu thuật cấp cứu nếu cần thiết.
Tràn khí màng phổi: dẫn lưu khí màng phổi.
Tràn khí trung thất: theo dõi; nếu nặng có biểu hiện chèn ép trung thất cần dẫn lưu.