Nghiệm pháp dây thắt

Post key: b2a962d2-8a81-5d09-aa5b-075e10299ef5
Slug: nghiem-phap-day-that
Excerpt: Nghiệm pháp dây thắt (tourniquet test/signe du lacet) nhằm đánh giá sức bền thành mạch và phát hiện sớm rối loạn xuất huyết trong sốt xuất huyết Dengue. Quy trình: dùng huyết áp kế với băng quấn phù hợp, giữ áp suất ở mức trung bình giữa huyết áp tối đa và tối thiểu trong 5 phút, sau đó xả áp và quan sát/đếm chấm xuất huyết trên vùng nếp khuỷu-cẳng tay trong diện tích 6,25 cm² (khung 2,5 cm × 2,5 cm). Nghiệm pháp dương tính khi > 20 chấm xuất huyết/6,25 cm²; âm tính khi < 20 chấm. Không thực hiện khi đã có xuất huyết dưới da, đang truyền dịch tại tay làm nghiệm pháp hoặc người bệnh đang sốc; cần phân biệt chấm xuất huyết với hồng ban (chấm xuất huyết không mất khi ấn kính/căng da, hồng ban mất). Tham khảo: Sốt xuất huyết Dengue 2760/QĐ-BYT 04/07/2023.
Recognized tags: thu-thuat, xet-nghiem, danh-cho-sinh-vien, bo-y-te

GIỚI THIỆU

Thuật ngữ tương đương: dấu hiệu dây thắt, dấu hiệu lacet, nghiệm pháp sức bền thành mạch; tourniquet test (tiếng Anh), signe du lacet (tiếng Pháp).

MỤC ĐÍCH VÀ NGUYÊN LÝ KỸ THUẬT

1. Mục đích :
  • Đánh giá tình trạng sức bền của thành mạch máu.
  • Phát hiện sớm rối loạn xuất huyết trong sốt xuất huyết Dengue.
2. Nguyên lý kĩ thuật :
  • Khi thành mạch có sức bền bình thường, áp suất máu trong lòng mạch máu nhỏ không đủ khả năng gây xuất huyết.
  • Khi sức bền thành mạch giảm, áp suất cản trở tuần hoàn tĩnh mạch trở về sẽ làm tăng áp suất trong mạch máu nhỏ; từ đó có thể gây xuất huyết.
  • Nhận biết hiện tượng xuất huyết này dựa trên quan sát và đếm số chấm xuất huyết xuất hiện ngoài da sau khi thực hiện nghiệm pháp.

CHỈ ĐỊNH

Thực hiện nhằm đánh giá sức bền thành mạch trong các bệnh có nguy cơ xuất huyết, bao gồm:
  • Xuất huyết giảm tiểu cầu.
  • Sốt xuất huyết Dengue.

CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

Chuẩn bị

Phương tiện dụng cụ

  • Huyết áp kế kèm băng quấn phù hợp lứa tuổi và kích cỡ cánh tay.
  • Đồng hồ (5 phút).
  • Khung đo diện tích hình vuông, mỗi cạnh 2,5 cm (6,25 cm2).

Người bệnh

  • Giải thích cho người bệnh biết rằng sẽ có thao tác ép cánh tay tại vị trí đo huyết áp trong ít nhất 5 phút.
  • Người bệnh có thể ngồi hoặc nằm.

Tiến hành

  • Thực hiện quy trình đo huyết áp theo hướng dẫn cho người bệnh.
  • Giữ nguyên băng quấn và bơm băng quấn của huyết áp kế đến mức trung bình giữa huyết áp tối đa và huyết áp tối thiểu.
  • Duy trì băng quấn với mức áp suất như trên trong 5 phút.
  • Xả áp suất băng quấn, tháo băng quấn và để tay người bệnh trở về sắc thái như trước khi thực hiện nghiệm pháp.
  • Quan sát mặt trước tại vùng nếp khuỷu và cẳng tay của người bệnh sau khi làm nghiệm pháp.
  • Đặt khung đo và di chuyển khung để đếm số chấm xuất huyết trong 6,25 cm2.

Nhận định kết quả

  • Nghiệm pháp dương tính: khi có trên 20 chấm xuất huyết/6,25 cm2.
  • Nghiệm pháp âm tính: khi có dưới 20 chấm xuất huyết/6,25 cm2.

Chú ý

Không thực hiện nghiệm pháp dây thắt khi:
  • Người bệnh đã có biểu hiện xuất huyết dưới da.
  • Người bệnh đang truyền dịch tại tay dự kiến làm nghiệm pháp.
  • Người bệnh đang sốc.
Lưu ý phân biệt chấm xuất huyết và hồng ban:
  • Chấm xuất huyết khi ấn kính hoặc căng da sẽ không mất.
  • Hồng ban khi ấn kính hoặc căng da sẽ mất.

Tài liệu tham khảo

  1. Sốt xuất huyết Dengue 2760/QD-BYT 04/07/2023