Rau tiền đạo

• Triệu chứng cơ năng: có chảy máu âm đạo vào 3 tháng cuối của thai kỳ, thường là chảy máu tự nhiên bất ngờ. Người bệnh không thấy đau bụng; máu đỏ tươi và có khi kèm máu cục. Lượng máu có thể chảy nhiều, ồ ạt, sau đó chảy ít dần và tự cầm dù có hay không điều trị. Tình trạng chảy máu tái phát nhiều lần, với tần suất và mức độ ngày càng tăng.
• Triệu chứng toàn thân: thiếu máu tùy theo lượng máu mất; do đó sản phụ có thể mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, choáng.
• Triệu chứng thực thể: thường không có dấu hiệu đặc hiệu; hay gặp ngôi đầu cao hoặc ngôi ngang, ngôi mông.

• Triệu chứng cơ năng: thường có diễn tiến ra máu trong 3 tháng cuối thai kỳ. Khi chuyển dạ có thể xảy ra đột nhiên ra máu ồ ạt, máu đỏ tươi lẫn máu cục, đồng thời có thể kèm đau bụng do cơn co tử cung.
• Triệu chứng toàn thân: biểu hiện thiếu máu tùy mức độ mất máu; sản phụ có thể choáng nếu mất máu nhiều.
• Triệu chứng thực thể: khi nắn ngoài có thể phát hiện ngôi thai bất thường. Tim thai có thể thay đổi nếu chảy máu nhiều.
• Khám âm đạo bằng mỏ vịt thấy máu trong cổ tử cung (CTC) chảy ra, đồng thời loại trừ các tổn thương ở CTC.
• Thăm âm đạo: sờ thấy rau qua cổ tử cung:
  • Rau tiền đạo bám mép: thấy mép dưới bánh rau bám tới lỗ trong cổ tử cung.
  • Rau tiền đạo bán trung tâm: thấy bánh rau che lấp một phần lỗ trong cổ tử cung nhưng không che hết.
  • Rau tiền đạo trung tâm: thấy bánh rau che lấp hoàn toàn lỗ trong cổ tử cung; có thể kèm ngôi thai bất thường.

Chú ý: không cố khám tìm rau vì có thể gây chảy máu.

• Nghỉ ngơi, hạn chế đi lại; ăn uống tăng cường dinh dưỡng.
• Dùng thuốc giảm co tử như spasmaverin 40mg (1 – 4 viên/ ngày), Salbutamol, progesterone.
• Nên sử dụng corticoid để trưởng thành phổi thai nhi sớm.
• Nếu thai nhi đủ tháng: chỉ định mổ lấy thai chủ động đối với trường hợp rau tiền đạo trung tâm. Với các trường hợp rau tiền đạo khác, có thể cân nhắc theo dõi chờ chuyển dạ.
• Nếu rau tiền đạo chảy máu nhiều, đe dọa tính mạng người mẹ: mổ lấy thai ở bất kì tuổi thai nào.

• Rau tiền đạo trung tâm, rau tiền đạo bán trung tâm: mổ lấy thai.
• Rau tiền đạo bám mép: mổ lấy thai cấp cứu khi ra máu nhiều. Nếu ra máu ít, ngôi thế và cổ tử cung thuận lợi thì bấm ối và xé màng ối về phía không có bánh rau để cầm máu. Nếu sau khi xé màng ối vẫn tiếp tục ra máu thì nên mổ lấy thai; nếu không ra máu thì theo dõi để đẻ đường âm đạo.
• Rau tiền đạo bám thấp, bám bên: mổ lấy thai nếu ra nhiều máu. Nếu ra máu ít hoặc không ra máu thì theo dõi chuyển dạ như các trường hợp thông thường khác.
• Kỹ thuật cầm máu khi mổ trong rau tiền đạo: sau khi lấy thai và rau mà còn chảy máu thì tiến hành khâu cầm máu bằng các mũi chữ X để cầm máu. Nếu vẫn chảy máu thì cắt tử cung bán phần thấp với người bệnh đủ con.

Người bệnh chưa có đủ con cần bảo tồn tử cung: thắt động mạch tử cung hoặc thắt động mạch hạ vị, động mạch dây chằng tử cung buồng trứng; khâu mũi B-lynch; chèn bóng hay gạc vào buồng tử cung. Nếu không kết quả thì vẫn phải cắt tử cung.

• Rau tiền đạo – rau cài răng lược là hình thái lâm sàng nặng nề nhất của rau tiền đạo vì tình trạng mạch máu tăng sinh ở đoạn dưới tử cung nhiều, gây đâm xuyên vào bàng quang. Tình trạng này thường gặp ở người có vết mổ đẻ cũ nên phẫu thuật khó khăn, mất máu rất nhiều và thường kèm tổn thương bàng quang.
• Khi đã chẩn đoán được rau tiền đạo – rau cài răng lược thì cần chuyển người bệnh lên tuyến tỉnh hoặc tuyến trung ương để nằm viện điều trị.
• Mổ lấy thai chủ động khi thai đủ tháng. Cần chuẩn bị kíp phẫu thuật viên và kíp gây mê hồi sức có kinh nghiệm, đồng thời chuẩn bị nhiều máu và các phương tiện hồi sức.
• Nên chủ động mổ dọc thân tử cung phía trên chỗ rau bám hoặc ở đáy tử cung để lấy thai; tránh rạch vào bánh rau trước khi lấy thai ra. Sau đó không bóc rau và chủ động cắt tử cung nhằm hạn chế tối đa lượng máu mất.