Hỗ trợ hô hấp - tuần hoàn bằng màng trao đổi Oxy ngoài cơ thể (ECMO) ở trẻ em

Post key: ce0a61d2-f726-5b2f-98cd-5a5968971119
Slug: ho-tro-ho-hap-tuan-hoan-bang-mang-trao-doi-oxy-ngoai-co-the-ecmo-o-tre-em
Excerpt: ECMO (Extra-Corporeal Membrane Oxygenation) là phương pháp hỗ trợ ngoài cơ thể nhằm điều trị suy hô hấp và/hoặc suy tuần hoàn nặng ở trẻ em do các bệnh có khả năng hồi phục, khi điều trị tích cực theo phương pháp thông thường thất bại. Bài này trình bày: (1) chỉ định và chống chỉ định (bao gồm cân nặng < 2 kg, tuổi thai < 34 tuần, suy nhiều cơ quan không hồi phục, chảy máu nội sọ hoặc rối loạn đông máu nặng…), (2) chuẩn bị trước thủ thuật (nhân sự được đào tạo, phương tiện như máy ECMO, bộ lọc/dây phù hợp tuổi, hệ thống đo ACT và bộ dụng cụ đặt cannula; đánh giá lâm sàng và tối ưu huyết động/hô hấp trước can thiệp; hoàn thiện hồ sơ và cam kết), (3) các bước tiến hành kỹ thuật (priming, đặt cannula sau sát khuẩn và tiêm Heparin, kết nối và chạy ECMO tăng FLOW theo mục tiêu, đặt chế độ máy thở hỗ trợ, kiểm tra khí máu và ACT, giảm dần vận mạch và cai khi phù hợp), và (4) theo dõi – xử trí tai biến (chảy máu, nhiễm khuẩn, tắc cannula/dây hoặc phổi nhân tạo, suy thận, xuất huyết não, tắc mạch máu…). Tài liệu tham khảo: Quyết định 2831/QĐ-BYT ngày 04/7/2019 của Bộ Y tế ban hành tài liệu hướng dẫn quy trình kỹ thuật Nhi khoa.
Recognized tags: tre-em, thu-thuat, theo-doi, bo-y-te

GIỚI THIỆU

ECMO (Extra-Corporeal Membrane Oxygenation) là phương thức hỗ trợ ngoài cơ thể, được sử dụng để điều trị cho người bệnh suy hô hấp và/hoặc suy tuần hoàn nặng do các bệnh có khả năng hồi phục nhưng điều trị tích cực theo các phương pháp thông thường đã thất bại.

CHỈ ĐỊNH VÀ CHỐNG CHỈ ĐỊNH

Chỉ định

Sốc tim nặng trơ, không đáp ứng với các biện pháp điều trị thông thường, khi nguyên nhân có thể hồi phục gồm:
  • Sốc tim do viêm cơ tim.
  • Sau ngừng tuần hoàn hoặc sử dụng để cai máy tim phổi nhân tạo trong phòng mổ sau phẫu thuật tim.

Chống chỉ định

  • Cân nặng < 2 kg.
  • Tuổi thai < 34 tuần.
  • Bệnh tim không có khả năng điều trị.
  • Suy nhiều cơ quan nặng, không hồi phục.
  • Chảy máu nội sọ độ 2-4.
  • Bệnh đông máu hoặc chảy máu không khống chế được.
Chống chỉ định tương đối
  • Thở máy trên 10 ngày.
  • Xuất huyết trong sọ độ 1.

CHUẨN BỊ

Người thực hiện

  • Phẫu thuật viên được đào tạo về đặt cannula; bác sĩ phụ; người đưa dụng cụ; bác sĩ gây mê.
  • Kỹ thuật viên vận hành máy hoặc điều dưỡng được đào tạo về ECMO; bác sĩ hồi sức.

Phương tiện

  • Máy ECMO, máy trao đổi nhiệt; kiểm tra tình trạng hoạt động; các bơm thay thế và bơm tay; máy đo ACT.
  • Bộ phổi và dây phù hợp với tuổi; cannula theo tuổi.
  • Các dung dịch priming và máu, chế phẩm máu.
  • Dụng cụ phẫu thuật để đặt cannula.
  • Thuốc gây mê.

Người bệnh

  • Khám lâm sàng và đánh giá trước khi thực hiện thủ thuật.
  • Sử dụng các thuốc vận mạch và hồi sức để bảo đảm huyết động, hô hấp ổn định trước khi tiến hành thủ thuật.

Hồ sơ bệnh án

  • Xác định đúng tên, tuổi, chỉ định; giải thích cho người nhà; viết cam kết khi làm thủ thuật cũng như khi hỗ trợ ECMO; ký cam đoan.

CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

Kiểm tra hồ sơ

  • Kiểm tra hoàn thành các thủ tục hành chính khi làm thủ thuật và đúng chỉ định.

Kiểm tra người bệnh

  • Đánh giá tình trạng huyết động và hô hấp.
  • Xác định vị trí đặt cannula.
  • Sát khuẩn và bảo đảm vô trùng.

Thực hiện kỹ thuật

  • Tiến hành priming và cho chạy máy ở chế độ chờ.
  • Đặt cannula: bộc lộ mạch máu, tiêm Heparin, sau đó đặt cannula.
  • Kết nối hệ thống ECMO.
  • Chạy ECMO: vặn FLOW ECMO từ từ tăng dần đến khi đạt dòng mong muốn.
  • Điều chỉnh dòng khí từ từ đến khi bằng dòng ECMO, nồng độ oxy 60%.
  • Kết nối Monitor đo áp lực trước bơm và sau phổi.
  • Kiểm tra khí máu và ACT sau chạy 15 phút.
  • Giảm dần vận mạch và cắt.
  • Cài đặt máy thở theo chế độ hỗ trợ.
  • Ghi các thông số ban đầu vào tờ theo dõi.

THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

Theo dõi

  • Theo dõi người bệnh: theo dõi huyết động, mạch, huyết áp, SPO2, thân nhiệt và nước tiểu.
  • Theo dõi máy thở: theo dõi Flow đạt được, các chế độ báo động, áp lực trước bơm và áp lực sau phổi.
  • Theo dõi ACT: kiểm tra ACT để đạt được mục đích chống đông.

Xử trí tai biến

  • Chảy máu: truyền máu và các chế phẩm máu; duy trì tiểu cầu > 150 G/L, Fibrinogen > 1,5 g/L; dùng transamin và FFP.
  • Nhiễm khuẩn: thực hiện chặt chẽ quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn và các thủ thuật vô trùng; cấy máu, nội khí quản và vị trí cannula; dùng kháng sinh thích hợp.
  • Tắc Cannula, dây ECMO, phổi nhân tạo: theo dõi, kiểm tra hàng ngày và chủ động thay.
  • Suy thận: lọc máu, lọc màng bụng.
  • Xuất huyết não.
  • Tắc mạch máu: phẫu thuật.

Tài liệu tham khảo

  1. Quyết định 2831/QĐ-BYT ngày 04/7/2019 của Bộ Y tế ban hành tài liệu hướng dẫn quy trình kỹ thuật Nhi khoa