Tăng calci máu

GIỚI THIỆU

Than phiền khi vào viện: Suy yếu, mệt mỏi, táo bón, trầm cảm

Chi tiết của chủ đề này tại: Tăng Canxi máu

CÁC DẤU HIỆU

Các dấu hiệu khi tiếp cận ban đầu
Thứ tự	Mô tả
A (đường thở)	Kiểm tra đường thở
B (hô hấp)	Tần số thở ↑/ bình thường
C (tuần hoàn)	Tần số tim ↑/bình thường, huyết áp↓
D (khiếm khuyết thần kinh)	Ý thức thay đổi (V,P,U,D)*
E (bộ lộ thăm khám)	Yếu cơ trầm trọng, đau trong xương
L_PC (xét nghiệm tại giường)	Caxi↑, PTH ↑/↓/bình thường, Phospho ↑/↓/bình thường
U_PC (siêu âm tại giường)	Sỏi thận

* A (tỉnh táo), V (đáp ứng với lời nói), P (đáp ứng với kích thích đau), U (bất tỉnh), D (mê sảng)

BỆNH SỬ

Dấu hiệu và triệu chứng

Thần kinh: Lơ mơ, lú lẫn, sững sờ, hôn mê
Tim: Khoảng QT rút ngắn, loạn nhịp trên thất, loạn nhịp thất, nhịp tim chậm
Thận: Đa niệu, sỏi thận, đái tháo nhạt do thận, suy thận, toan hóa ống thận
Cơ xương khớp: (MSK - Musculoskeletal): Đau xương
Tiêu hóa: Buồn nôn/nôn, đau bụng, viêm tụy

Tình trạng thuận lợi

Người cao tuổi dễ (có khuynh hướng) mắc các triệu chứng tâm thần kinh và có tiền sử bệnh ác tính

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

Các nguyên nhân khác của thuốc hoặc chuyển hóa gây ra bệnh não/hôn mê, Sảng, bệnh lý nội sọ

THĂM DÒ

Xét nghiệm: Creatinine
Mức độ nghiêm trọng: Nhẹ: Canxi < 12 mg/dL; vừa: Canxi 12-14 mg/dL; nặng: Canxi >14 mg/dL
Theo dõi: Nồng độ canxi mỗi 8 giờ

CÁC LIỆU PHÁP CAN THIỆP

Điều trị ban đầu

Ngừng các tác nhân làm nặng thêm tăng canxi máu như thiazide, lithium, canxi ngoại sinh, bổ sung vitamin A, bổ sung vitamin D
Bù thể tích nội mạch bằng dung dịch muối đẳng trương (NaCl 0.9%) với tốc độ ban đầu 200-300 ml/giờ
- Tùy thuộc vào chức năng thận và tiền sử suy tim sung huyết
- Chuẩn độ tốc độ nước muối sinh lý (NaCl 0.9%) để đạt lượng nước tiểu mục tiêu 100-150 ml/giờ
Calcitonin: liều 4-8 IU/kg tiêm bắp hoặc tiêm dưới da mỗi 12 giờ x 48 giờ; hiệu quả trong vòng 4-6 giờ sau khi dùng
Bisphosphonate : Axit Zoledronic liều 4 mg IV trong 15 phút hoặc pamidronate liều 60-90 mg trong hai giờ; bisphosphonate có hiệu quả vào ngày thứ 2-4
Có thể cần lọc máu ở bệnh nhân tăng canxi máu kèm AKI(tổn thương thận cấp) thiểu niệu/vô niệu, bệnh thận mãn tính tiến triển hoặc suy tim sung huyết (CHF) khi không thể thực hiện hồi sức tích cực bằng dịch truyền do chống chỉ định
Khi thể tích máu đã được phục hồi, sử dụng thuốc lợi tiểu quai để tăng cường khả năng bài tiết canxi

Điều trị tăng canxi máu
Điều trị	Liều lượng	Thời gian bắt đầu/kéo dài tác dụng	Bàn luận
Nước muối đẳng trương (NaCl 0.9%)	Bolus nước muối đẳng trương cho đến khi đạt được thể tích bình thường (có thể cần tới 3 - 4 lít), sau đó điều chỉnh tốc độ để đạt được thể tích nước tiểu từ 100 - 150 mL/giờ	Bắt đầu có tác dụng: 2 - 4 giờ	Theo dõi các dấu hiệu quá tải thể tích; thuốc lợi tiểu quai có thể giúp bài tiết canxi, nhưng nên tạm chưa sử dụng cho đến khi tình trạng thiếu hụt thể tích lần đầu được điều chỉnh
Calcitonin	4 - 8 UI/kg tiêm bắp hoặc tiêm dưới da mỗi 6 - 12 giờ	Bắt đầu có tác dụng: 2 - 4 giờ. Tiến triển giảm đáp ứng với thuốc sau 2 - 3 ngày.	Làm Ca²⁺ huyết thanh thấp hơn 1 -2 mg/dL; tác dụng phụ bao gồm đỏ phừng da, buồn nôn, và hiếm hơn là các phản ứng dị ứng
Bisphosphonates	Zoledronate 4 mg IV trong 15 phút HOẶC pamidronate 60–90 mg IV trong 2–4 giờ	Bắt đầu có tác dụng: 2 ngày và đạt đỉnh 4 - 6 ngày; kéo dài 2 - 4 tuần	Giảm tốc độ truyền pamidronate hoặc giảm liều zoledronate ở bệnh nhân suy thận
Denosumab	60 - 120 mg tiêm dưới da	Bắt đầu có tác dụng trong vòng 3 ngày, thời gian bán hủy 25 ngày	Theo dõi hạ canxi máu, nguy cơ nhiễm trùng
Gallium nitrate	Truyền liên tục 100–200 mg/m²/ngày trong tối đa 5 ngày	Bắt đầu có tác dụng sau 2 ngày; kéo dài 1 - 2 tuần	Nguy cơ gây độc cho thận đáng kể và chống chỉ định nếu creatinine > 2,5 mg/dL (220 µmol/L)
Glucocorticoids	Prednisone 20–60 mg/ngày (hoặc liều glucocorticoid tương đương)	Bắt đầu có tác dụng trong 5 - 10 ngày	Chỉ có hiệu quả trong trường hợp bệnh u hạt và bệnh lý ác tính về huyết học
Lọc máu (Hemodialysis)	Thay đổi tùy theo nồng độ Ca²⁺ lúc bắt đầu điều trị	Bắt đầu có tác dụng: ngay lập tức, kéo dài cho đến khi hoàn thành lọc máu	Hữu ích cho các trường hợp tăng canxi máu nặng (>16 mg/dL) và khi quá tải thể tích kháng thuốc lợi tiểu khiến cho không thể sử dụng nước muối

Hội chẩn

Chuyên khoa Thận, chuyên khoa Nội tiết

QUẢN LÝ SAU KHI ỔN ĐỊNH

Nguyên nhân tăng canxi máu

Phân biệt tăng canxi máu qua trung gian hormone tuyến cận giáp (PTH) và không qua trung gian PTH:
- Qua trung gian PTH: Cường tuyến cận giáp
- Không qua trung gian PTH: Bệnh ác tính (Đặc biệt là đa u tủy), nhiễm độc vitamin A và D, sarcoidosis (u hạt), hội chứng sữa-kiềm, bệnh paget , tăng canxi máu hạ canxi niệu có tính chất gia đình, bệnh xương bất động, cường giáp, suy tuyến thượng thận, thuốc (thiazides, lithium)
Các xét nghiệm bổ sung nếu không qua trung gian PTH: peptide liên quan đến PTH, 1,25 OH vitamin D, nồng độ vitamin A, chuỗi nhẹ tự do trong huyết thanh, UPEP, canxi nước tiểu 24 giờ, TSH, cortisol
Theo dõi: Mục tiêu là ngăn ngừa tăng canxi máu tái phát; Theo dõi nồng độ canxi huyết thanh mỗi 4 giờ
Điều trị tiếp theo: Bệnh nhân mắc bệnh ác tính và di căn xương cần bisphosphonate mỗi 3-4 tuần; Đối với bệnh nhân mắc bệnh ác tính, điều trị bệnh ác tính tiềm ẩn
Phòng ngừa: Xem phần trên để phòng ngừa

THẬN TRỌNG

Biến chứng: Theo dõi tình trạng quá tải thể tích trong quá trình bù nước muối: Đặc biệt ở bệnh nhân suy thận hoặc suy tim
Xử trí các biến chứng: Furosemide đối với bệnh nhân bị quá tải thể tích, Mất cân bằng điện giải do lợi tiểu do furosemide gây ra

Tài liệu tham khảo

Hypercalcemia. CERTAIN